تفاسير قرن ششم (٢)
الكشّاف عن حقايق غوامض التّنزيل‌ نام معروف تفسير مزبور، «الكشاف» و نوشته جارالله محمود بن عمر زمخشرى است.
زمخشرى، داراى مذهب حنفى و مشرب معتزلى بوده است. تفسير كشاف چهار جلد است كه در بيشتر كشورهاى اسلامى بارها چاپ شده است. «١» اين كتاب يكى از كتب تفسيرى مشهور اهل سنّت است. گستردگى اطلاعات مؤلف، دقت و ژرف نگرى او در مسائل كلامى، بلاغى وادبى باعث شده است كه اين كتاب در ميان آثار تفسيرى، جايگاه بلندى را بيابد. زمخشرى نوشتن آن را در مدت دو سال و سه ماه يا دوسال و چهار ماه در مكه مكرمه به پايان برده است. «٢» او انگيزه خود را در نوشتن اين تفسير، پاسخ به درخواست‌هاى مكرر برادران دينى خود از معتزله بيان مى‌دارد.
شيوه تنظيم تفسير: زمخشرى در تفسير آيات، ابتدا بخشى از آيات را مى‌آورد و به تبيين وتوضيح جملات آن مى‌پردازد و در ضمن آن، در قالب پرسش و پاسخ به تشريح آيات و تفسير آن ادامه مى‌دهد و در راستاى توضيح آيات، به جنبه‌هاى بلاغى، نحوى، ادبى و قرائتى آيات رسيدگى كرده، شأن نزول آيات ديگر و ديگر ويژگيهاى كلام الهى را بررسى مى‌كند.
جايگاه عقل در تفسير زمخشرى: وى در تفسير آيات، به حلّ معضلات اعتقادى از ديدگاه خويش پرداخته و عقل را در جايگاه بلندى قرار داده است. زمخشرى، عقل را بر