تفاسير قرن پنجم‌ تفسيرهاى مشهور شيعه‌ التبيان فى تفسير القرآن‌ نام معروف اين تفسير «التبيان» و مؤلف آن ابو جعفر، محمد بن حسن طوسى از فقها و دانشمندان بزرگ شيعه در قرن پنجم و ملقّب به «شيخ الطائفه» است. «١» انگيزه شيخ در نگارش اين كتاب، تأليف كتابى جامع در تفسير قرآن بوده است؛ كتابى كه نه چون برخى تفاسير گذشته شيعه مختصر، و نه مانند كتاب طبرى، بيش از حدّ مفصل باشد. ايشان، همچنين قصد داشته كه كتابش به گونه‌اى با شد كه علاوه بر برخوردارى از فنون قرآن، معانى آيات، اعراب، قرائت و بيان آيات متشابه، پاسخ گوى به شبهات كافران و ابطال كننده انديشه جبريان، مشبهه و مجسّمه نيز باشد و استدلال اماميه در اصول و فروع دين را در برداشته باشد؛ «٢» و به راستى بايد گفت كه شيخ در اين راه موفق گرديد و كتابى شايسته و ارزشمند نگاشت؛ كتابى كه پس از وى مورد تحسين بسيار ى از دانشمندان قرار گرفت و يكى از منابع غنى در تفسير شيعه به حساب آمد.
شيخ طبرسى، صاحب تفسير بزرگ مجمع البيان درباره تبيان مى‌نويسد:
«تبيان كتابى است كه نور حق از آن مى‌درخشد و بوى را ستى از آن مى‌وزد. در برگيرنده معانى و اسرار يگانه وشامل ادبيات وسيعى است. مؤلف آن بدون تبيين به نگارش مطالب‌