آشنايى با تفاسير و مفسران

آشنايى با تفاسير و مفسران - علامی، ابوالفضل؛ فرقانی، قرت الله؛ حسینی، على - الصفحة ٥٣

ه- روايات تفسيرى در شأن اهل بيت عليهم السلام و روايات ناظر به بطن قرآن در اين كتاب فراوان است.
و- اين تفسير، يك تفسير روايى محض است. «١» شرح حال مؤلف: مؤلف بخش عمده اين تفسير، على بن ابراهيم قمى است. وى شخصيتى بزرگوار و عاليقدر است كه شيخ كلينى از شاگردان او به شمار مى‌آيد و ٧٠٦٨ روايت از او نقل كرده است. على بن ابراهيم علاوه بر تفسير، داراى تأليفاتى به نامهاى «الناسخ والمنسوخ»، «الشرايع»، «قرب الاسناد» و ... بوده است.
او بخشى از عمر خود را در اواخر قرن سوم و بخشى را در اوايل قرن چهارم هجرى سپرى كرد. سال وفات او بطور دقيق مشخص نيست. برخى آن را در سال ٣٢٩ ه. ق دانسته‌اند. «٢» تفسير عياشى‌ اين تفسير حدود يازده قرن پيش تدوين شده و ازآن زمان تاكنون مورد توجه و استفاده دانشمندان و مفسران قرار گرفته است. علامه طباطبائى (ره) در مقدمه‌اى كه بر تفسير ياد شده نوشته، آورده است: يكى از بهترين چيزهايى كه از گذشتگان به ما ارث رسيده، تفسير عياشى است.
تفسير عياشى از تفسيرهاى روايى و مأثور بسيار مشهور و مورد اطمينان است كه از طرف دانشمندان گذشته و حال مورد توجه قرار گرفته است. متأسفانه در اين ميراث گرانقدر دو اشكال ايجاد كرده‌اند: اول اين كه روايات اين تفسير هرچند ابتدا با سلسله سند ذكر شده ولى بعدها نسخه برداران براى اختصار، سندها را حذف كرده‌اند. دوم اين كه اين تفسير در دو جزء نوشته بوده (و ظاهراً شامل همه قرآن بوده است)، ولى متأسفانه جزء دوم آن به دست ما نرسيده است. «٣»