آشنايى با تفاسير و مفسران - علامی، ابوالفضل؛ فرقانی، قرت الله؛ حسینی، على - الصفحة ٥١

تنها چند متن تفسيرى از اين دوره در دست است كه به معرفى آنها مى‌پردازيم.
تفسيرهاى شيعه‌ تفسير فرات كوفى‌ در اين تفسير كه خوشبختانه از گزند حوادث مصون مانده و هم اكنون در اختيار ماست «١»، برخى از آيات قرآن كريم به وسيله روايات اهل بيت عليهم السلام تفسير شده است.
براى اهميت اين تفسير همين بس كه تعدادى از دانشمندان بزرگ مانند شيخ صدوق و پدرش، علامه مجلسى، شيخ ابوالقاسم حسكانى با اعتماد به آن، رواياتى را نقل كرده‌اند.
تفسير فرات با استناد به آيات قرآن، نقش مهمى را در معرفى اهل بيت عليهم السلام ايفا كرده است زيرا اگر جوّ سياسى آن عصر و سلطه و اختناق خلفاى عباسى را در نظر بگيريم، به اهميت اين تفسير، بيشتر پى خواهيم برد.
تفسير فرات كوفى مانند ديگر تفسيرهاى اين دوره يك تفسير نقلى محض است. او ذيل آياتى از هر سوره، رواياتى را با سلسله سند ذكر كرده كه در شأن اهل بيت پيامبر و تطبيق آيات برآن بزرگواران است و بسيارى از آنها ناظر به بطن قرآن است نه ظاهر قرآن.
تفسير فرات از اين جهت كه به معرفى اهل بيت پرداخته، يك اثر نمونه است.
نمونه‌هايى از تفسير آن: در همان اوايل اين تفسير رواياتى را نقل مى‌كند كه در قرآن، آيه‌اى با خطاب «يا ايُّها الَّذينَ امَنوُا» نازل نشده مگر اينكه بزرگ و امير اين مؤمنان على عليه السلام است. «٢» (يعنى همه اين خطابها اول به آن حضرت بر مى‌گردد و سپس به ساير مؤمنان.)
وى طبق نقل روايتى دليل پذيرش توبه آدم عليه السلام را توسل به اصحاب كساء كه همان پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت او مى‌باشند، مى شمارد «٣» و در جاى ديگر به نقل از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله، دستور به تمسّك به «حبل الله» را تمسّك به ولايت على عليه السلام معرفى مى‌نمايد. «٤» اين تفسير همچنين با استناد به روايات، دليل باطل شدن اعمال كسانى را كه‌