آشنايى با تفاسير و مفسران - علامی، ابوالفضل؛ فرقانی، قرت الله؛ حسینی، على - الصفحة ١٣٣
تفسير القرآن الحكيم نام معروف آن «تفسير المنار» است. اين تفسير از ابتدا تا سوره يوسف ادامه يافته است بدين صورت كه تا آيه ١٢٦ سوره نساء، دروس تفسير «شيخ محمد عبده» به وسيله برجستهترين شاگرد و همفكر او «محمد رشيد رضا» يادداشت شده است. در واقع انشاى معانى از عبده بوده و املاى عبارات از رشيد رضا. بعد از اين قسمت تا آيه ٥١ سوره يوسف، نوشته خود رشيد رضا است كه به علت وفات، موفق به اتمام آن نشده است.
نمايى از تفسير المنار: هدف از اين تفسير، تأكيد بر جنبههاى هدايتى، ارشادى و اخلاقى قرآن است. مؤلفان مزبور، فهم و شناخت قرآن را وظيفه همه مسلمانان، با هر نژاد و فرهنگى مىدانند و از آنجا كه هدف تفسير قرآن را رساندن روح و معانى كلّى آيات مىدانند، مباحث لغوى، ادبى و مباحث مربوط به الفاظ را به اندازهاى كه روشنگر آيات باشند، طرح كردهاند.
از نظر المنار خطابهاى سورهها به مورد و موضوع خاصى اختصاص ندارد، بلكه روى سخن با بشريت است و هدفش استقرار عقايد و آداب و اعمالى استوارتر و پايدارتر است. عبده در نگرش خاص خود به قرآن، تفسير آن را به دو نوع تقسيم مى كند: يكى تفسيرى كه خشك و بىروح و دور از خدا و كتاب خداست و آن تفسيرى است كه هدف آن شرح لفظ و حل اعراب جملات و بيان اشارات و نكتههاى فنى و ادبى است كه در واقع نمىتوان آن را تفسير ناميد بلكه نوعى تمرين در فنون وعلوم ادبى است. ديگرى، واردشدن مفسّر به بيان حكمت تشريع در عقايد واحكام و جستجوى مقصود از كلام خدا به شكلى كه روح رابه سوى خود كشد و انسان را وادار به عمل و كردار نمايد تا وعدهالهى تحقق پيدا كند كه اين كتاب، برنامه هدايت و رحمت مىباشد و اين نوع تفسير همان غرض نهايى و مقصد اصلى است كه مطالعه تفسير آن را تعقيب مىكند. «١» و باز با توجه به همين ديدگاه است كه مىگويد: