آشنايى با تفاسير و مفسران - علامی، ابوالفضل؛ فرقانی، قرت الله؛ حسینی، على - الصفحة ١١١
براستى چيزى شبيه معجزه است.
مرحوم محدّث نورى از مرحوم شبّر نقل مىكند كه: «حضرت امام موسى بن جعفر عليه السلام، در خواب به من قلمى عطا كرد و فرمود: بنويس، من اين توفيق نگارش را از آن عنايت ميدانم.» «١» مرحوم علامه شبّر، در سال ١٢٤٢ ه. ق در ٥٤ سالگى دنياى فانى را بدرود گفت.
تفسيرهاى مشهور عامه روح البيان نام معروف آن «تفسير حقّى» است. روح البيان درسى جزء و ده جلد به زبان عربى است.
سبك اين تفسير جامع، عرفانى، نقلى و اخلاقى است. تاريخ تأليف آن را سال ١١١٦ ه. ق گفتهاند. «٢» روش تفسيرى روح البيان: تفسيرى است بسيار گسترده كه كمتر به بحثهاى ادبى و لغوى توجه كرده است، اما بيشتر از بحثهاى معنوى و تحليلى سود جسته و به تفسير، رنگ تربيتى و اخلاقى داده است از اين رو، از سخنان محىالدين عربى، قيصرى و شاگردان مكتب عرفان در تفسير و تأويل آيات كمك گرفته است، و در جاىجاى تفسير از اشعار فارسى مثنوى مولوى، حافظ شيرازى، سعدى و ديگر شاعران فارسى زبان، شاهد آورده است. او گاهى نيز عبارات تركى را داخل متن عربى تفسير مىكند.
همچنين مفسّر، از روايات در مواردى سود جسته است. منابع تفسير و روايات خود را ذكر كرده است و در اخلاق بسيار متأثر از عرفان عملى امام غزالى است. «٣» مؤلف تفسير: اسماعيل حقى بروسوى، مفسّرى حنفى مذهب، با گرايش صوفيانه و اهل تركيه است كه در «آيروس» تولد يافت و در منطقه «قسطنطنيه» سكونت گزيد.
پس از چندى به «بروسه» منتقل شده از وى تأليفاتى به زبان عربى و تركى بر جا مانده است.