دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٦٠٨٩
| تمگروت جلد: ١٦ شماره مقاله:٦٠٨٩ |
تَمْگْروت، یا تمجروت، تامکروت، تمکروت، روستایی در ٢٠ کیلومتری شهر زاگوره در جنوب
مراکش در کرانۀ چپ وادی (رود) درعه.
این روستا درگذشته شهری متوسط با خانههایی از آجر سرخ رنگ در میان دیواری با ٤
دروازه محصور شده بود. شهرت اصلی تمگروت به سبب وجود زاویۀ اصلی فرقۀ ناصریه در
آنجا بوده است. این زاویه در ٩٨٣ق/١٥٧٥م توسط شیخ ابوحفص بن عمر بن احمد انصاری از
مرابطون و از اعضای زاویۀ سیدالناس ساخته شد ( ابن عربی، ١٥٤؛ EI٢)، اما با اقامت
سیدی عبدالله بن حسین و سیدی احمد بن ابراهیم دو تن از علمای آن روزگار در آنجا، بر
شهرت آن افزوده شد.
در سدۀ ١١ق/١٧م، با مرگ سیدی احمد بن ابراهیم، سیدی محمد بن ناصر درعی (د ١٠٨٥ق)
یکی از امامان مراکش، به همراه مریدان خود در آنجا اقامت گزید و ریاست آن را برعهده
گرفت. این زاویه نزد سعدیهای مراکش بسیار اهمیت داشت تا جایی که از زاویهنشینان
آن، سفیرانی را به دربار عثمانی میفرستادند (حجی، ١/١٢٧، ٢٨٩-٢٩٠؛ التر، ٣٤٨؛ بن
عربی، همانجا؛ EI٢)؛ نفوذ شیخ زاویۀ تمگروت نیز تا حدی بود که در امور مملکتی هم
مداخله میکرد (التر، ٣٤٨، ٣٨٩).
پس از مرگ سیدی محمد بن ناصر ریاست زاویۀ ناصریۀ تمگروت به صورت موروثی در خاندان
او باقی ماند. امروزه مقبرۀ افراد این خاندان در زاویۀ تمگروت باقی است. این مقبره
پس از آتشسوزی ١٢٨٦ق/١٨٦٩م بازسازی شد (EI٢). ابوعبدالله درعی و احمد درعی دو تن
از مشاهیر و دانشمندان تمگروت هستند (حجی، ١/٢٠٣؛ هربک، ١٧٤).
از آثار باقیمانده در تمگروت کتابخانۀ ناصریه است که محمد بن ناصر درعی آن را
بنیان نهاد و فرزندانش بر شمار کتابهای آن افزودند (حجی، ١/١٢٧).
مآخذ: التر، عزیر سامح، الاتراک العثمانیون فی افریقیا الشمالیة، ترجمۀ محمود علی
عامر، بیروت، ١٤٠٩ق/١٩٨٩م؛ بن عربی، صدیق، المغرب، بیروت، ١٤٠٤ق/١٩٨٤م؛ حجی، محمد،
جولات تاریخیة، بیروت، ١٩٩٥م؛ هربک، ا.، «منابع مکتوب از سدۀ ٩ق/١٥م»، تاریخ عمومی
افریقا، ترجمۀ حسن انوشه و یحیى مدرسی، تهران، ١٣٧٢ش؛ نیز: EI٢.
پرویز امین