دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٦٠٢١

تِفْلیسی، عیسى رَقّی (منسوب به رقّه)، مشهور به تفلیسی (د پس از ٣٨١ق/٩٩١م)، پزشک و مترجم دربار حمدانیان حلب. آگاهی ما دربارۀ احوال و آثار او بسیار اندک است. ابن ندیم در میان مترجمان «از زبانهای دیگر به عربی» از فردی به نام تفلیسی یاد کرده (ص ٢٤٤)، اما چیز دیگری دربارۀ وی نیاورده است.
ابن ابی اصیبعه به نقل از عبیدالله بن جبرئیل (د پس از ٤٥٠ق) آورده است که تفلیسی در روزگار خود نامدار، در پزشکی زبردست و نیز یکی از ٢٤ پزشکی بود که بر خورد و خوراک سیف‌الدولۀ حمدانی (٣٣٣-٣٥٦ق/٩٤٥-٩٦٧م) نظارت می‌کرد. عیسى ٤ مقرری جداگانه داشت، یکی برای پزشکی، دیگری برای ترجمه از سریانی به عربی، و دو مقرری برای خدمات دیگر (٢/١٤٠). تفلیسی در روزگار سعد‌الدوله، پسر سیف‌الدوله نیز از نزدیکان حمدانیان حلب به شمار می‌آمد و به هنگام مرگ این فرمانروا در ٣٨١ق بر بالین وی حاضر بود (ابن قلانسی، ٦٥-٦٦).
به ‌گزارش ابن ابی اصیبعه (همانجا)، تفلیسی آثاری دربارۀ‌ «مذهب» و جز آن نگاشت؛ اما امروزه از آنها نشانی در دست نیست.
مآخذ: ابن ابی اصیبعه، احمد، عیون الانباء، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، ١٢٩٩ق؛ ابن‌قلانسی، حمزه، تاریخ دمشق، به‌کوشش سهیل زکار، دمشق، ١٤٠٣ق/ ١٩٨٣م؛ ابن ندیم، الفهرست، به کوشش فلوگل، لایپزیگ، ١٨٧١-١٨٧٢م.
محمد حسین احمدی