فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥٠ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى

ولايت فقيه چنين استنباط كرده‌اند كه وى بجاى ولايت به وكالت فقهاء از جانب معصومين (ع) اعتقاد داشته است. [١] ما در مباحث آينده هنگام بررسى آراء صاحب جواهر به اين نكته بسيار مهم كه مسئله روز نيز مى‌باشد متعرض خواهيم شد. [٢]

١٢. انديشه سياسى شيعه در آثار مولى احمدبن محمد مقدس اردبيلى (م ٩٩٢)

شبه‌آلودگى به دنيا كه از آثار اجتناب‌ناپذير حضور در صحنه‌هاى سياسى و ارتباط با سلاطين و قدرتهاى حاكم مى‌باشد در جريان نزديكى فقهاى شيعه با حكومت صفوى عملاً در بوته آزمايش قرار گرفت و در جريان اين تجربه تاريخى برداشتهاى متفاوتى از فقهاى شيعه ديده شده است و جمعى همچنان به سمت صدر و يا شيخ‌الاسلام در نظام صفوى ادامه داده‌اند و برخى ديگر حتى از نزديك شدن به ايران صفوى خوددارى نموده‌اند.

در ميان دسته دوم كسانى مانند شهيد ثانى هستند كه از آنان گفتارى صريح در توجيه سياست منفى و انزواطلبى‌شان باز نمانده است و دسته‌اى ديگر چون مولى احمدبن محمد معروف به مقدس اردبيلى از خود گفتار و عمل روشنگرانه‌اى كه دليل اين رويه سياسى را واضح نمايد بجاى گذارده‌اند.

در لابلاى گزارشهاى تاريخى در مورد زهد و تقوى و وارستگى مقدس اردبيلى اين نكته مى‌درخشد كه شاه‌عباس صفوى كه همواره در بزرگداشت و احترام و تعظيم وى سعى بليغ داشت از وى براى سفر به ايران دعوت نمود و نامه‌ها نوشت لكن مقدس اردبيلى جواب منفى مى‌داد و اقامت در حريم حرم اميرمؤمنان على (ع) را نعمت بزرگ

[١] . رك: جواهرالكلام، ج ٤٠، ص ٤٨.

[٢] . رك: همين قلم، انديشه سياسى در آثار صاحب جواهر.