بر مبناى گزارش «وزارت آموزش و پرورش» در سال ١٣٩٣ ه. ش.، از مجموع يك ميليون و ٣٠٠ هزار دانش‌آموزى كه در امتحان نهايى شركت كرده‌اند، بيش از ٨٠% دانش‌آموزان با ميانگين نمره ١٢ قبول شدند كه نشان مى‌دهد، به‌رغم پايين بودن كيفيت آموزشى (كه بر كسى پوشيده نيست)، با نوعى افت شديد تحصيلى در جامعه مواجهيم كه استفاده از تلفن همراه و ورود دانش‌آموزان به فضاى مجازى و سرگرم شدن در شبكه‌هاى اجتماعى و بازى‌هاى اينترنتى، يكى از دلايل مهمّ افت تحصيلى دانش‌آموزان است.

بر اساس تحقيقات يكى از محقّقان ايرانى، بيش از ٣٠% نوجوانان ايرانى به بازى‌هاى رايانه‌اى اعتياد دارند و طبق آمارها، بازى كلش آو كلنز به تنهايى در «ايران»، ٥. ٥ ميليون نفر بازيكن فعّال دارد.

اعتياد، عادتى كه تبديل به اجبار مى‌شود

آل‌داوود متذكّر شد:

اكثر ما فكر مى‌كنيم اعتياد تنها مربوط به مصرف تركيبات شيميايى و موادّى، چون الكل، نيكوتين، كوكايين، هروئين و ... است. هرگاه يك عادت(habit) به يك اجبار(compulsion or obsession) تبديل شود، مانند قمار، مصرف موادّ مخدر، الكل يا حتّى بازى كامپيوترى، چت كردن، پرسه زدن در شبكه‌هاى اجتماعى و ... مى‌تواند اعتياد به حساب آيد.

\* به نظر شما علّت اعتيادزايى از فضاى مجازى چيست؟

سرّ اختلاف اينترنت با ديگر رسانه‌ها و خصيصه اعتيادزاى آن در اين است كه جوان هنگام كار با اينترنت، به دنبال هويّت‌يابى و تعامل اجتماعى است و اين فرآيند اجتماعى شدن است كه آن را اعتيادآور مى‌كند؛ دشمن از همين نكته مهم به دنبال نفوذ و تخريب هويّت مستقلّ افكار عمومى، به خصوص جوانان و نوجوانان در كشور ما، در فضاى رها شده اينترنت است.

وى در بيان بخشى از ويژگى‌هاى اينترنت گفت:

از جمله ويژگى‌هاى اينترنت، گمنامى است؛ يعنى كسى نمى‌تواند بفهمد شخصى كه به اينترنت متّصل است، مشغول چه كارى بوده و كيست؟ همچنين راحتى و آسودگى برقرارى ارتباطات اجتماعى و فردى است؛ به‌طورى كه شما در خانه خود مى‌توانيد با نوك انگشتانتان با دنيا ارتباط داشته باشيد؛ به علاوه، در اين فضا شما زندگى دوم و آواتاريزم را تجربه مى‌كنيد؛ يعنى مى‌توانيد نقشى را ايفا كنيد كه در دنياى واقعى امكان آن وجود ندارد.

\* آيا براى اين نوع از مسموميت به شبكه‌هاى اجتماعى نشانه‌هايى هست؟

بله. نشانه‌هاى مسموميت به شبكه‌هاى اجتماعى عبارتند از: شما هيچ وقت يك مقاله را از اوّل تا آخر نمى‌خوانيد، بعد از نگاه كردن به صفحه نمايش، ديدتان تار مى‌شود، نمى‌توانيد ذهن خود را تنظيم كنيد، دائم به چيزهاى دور و اطرافتان مى‌خوريد.

وى در بيان نشانه‌هاى مسموميت به شبكه‌هاى اجتماعى ادامه داد:

قتى تلفنتان خاموش مى‌شود، كارى نمى‌توانيد بكنيد، در طول هر وعده، مشغول چك كردن ايميل‌ها و شبكه‌هاى اجتماعى هستيد، شبكه‌هاى اجتماعى باعث مى‌شوند در مورد زندگى خود احساس منفى كنيد و حتّى وقتى در شبكه‌هاى مجازى هم نيستيد، از هشتگ يا كلمات اختصارى استفاده مى‌كنيد.

\* مدّت زمان پيشنهادى براى استفاده كودكان از فضاى مجازى مجاز چقدر است؟

براى كودكان زير ١٠ سال، بايد مّدت زمان استفاده از تبلت، حدود نيم ساعت و تلفن‌هاى هوشمند حدّاكثر يك ساعت در شبانه‌روز در نظر گرفته شود؛ همچنين براى رده سنّى ١٠ تا ١٤ سال نيز استفاده از كامپيوتر تنها به منظور انجام تكاليف مدرسه، بلامانع است و تنها از سنّ ١٨ سالگى به بعد، مى‌توان محدوديت‌هاى استفاده از كامپيوتر و فناورى‌هاى هوشمند را پس از آگاه‌سازى و نظارت هوشمند، برداشت.

تبلت دانش‌آموزى و اينترنت دانش‌آموزى، حتّى در بسيارى از كشورهاى پيشرفته به اندازه كشور ما تبليغ نمى‌شود. ماجرا آنجا حسّاس و تأسّف‌بار مى‌شود كه براى دانش‌آموزان، بيش از ١٠ گيگابايت اينترنت بر روى سيم‌كارت هديه مى‌دهند كه اين عامل، زمينه‌ساز اعتياد اينترنتى در آنان در سنين پايين خواهد بود.

اين پژوهشگر فضاى مجازى در پايان تأكيد كرد:

اين است فضاى مجازى رها شده كه هويّت مستقلّ ما را نشانه گرفته است!

منبع: سايت تسنيم‌www .asnimnews .com