ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٠١ - يك كاربر چرا و چگونه به فضاى مجازى معتاد مى شود؟
زمانخورهاى زندگى امروز ما
در بسيارى از مواقع، آسيبهاى اعتياد به فضاى مجازى، از ساير اشكال پذيرفته شده سنّتى اعتياد، بيشتر و سهمگينتر است. ايجاد فاصله بين اعضاى خانواده، بازتعريف نوع ارتباطات بين مردم و تغيير آن از نوع ديدارى به مجازى، از جمله مواردى است كه مىتوان آنها را از آسيبهاى اعتياد به فضاى مجازى دانست.
بين عموم، هر كارى كه در انجام آن افراط و زيادهروى شود، به طورى كه ترك آن عمل براى فرد غيرممكن يا سخت گردد و برايش خطر آفرين باشد، اعتياد نام دارد.
با اين تعريف مىتوان به زندگى روزمرّه ورود كرد و ديد كه آيا مردم در رفتارهاى روزانه خود دچار اعتياد هستند يا خير؟ در بسيارى از مواقع، زمانى كه بحث اعتياد مطرح مىشود، عموماً مواردى، نظير اعتياد به موادّ مخدّر، سيگار، الكل و اصولًا موادّ مسكرآور و داروهايى با آثار مشابه به ذهن خطور مىكند. وجود اين كارشناسان حوزه جامعهشناسى، ارتباطات و روانشناسى، امروزه مواردى از قبيل تماشاى زياد تلويزيون، استفاده بيش از حد از بازىهاى رايانهاى و حضور بيش از اندازه در فضاى مجازى را نيز از انواع ديگر اعتياد مىدانند.
يك كاربر چرا و چگونه به فضاى مجازى معتاد مىشود؟
اعتياد به فضا مجازى و محصولات آن، يكى از جديدترين انواع اعتياد به شمار مىآيد. اعتياد به فضاى مجازى يك رفتار غلط و افراطى است كه كاربران را مجاب مىكند، مدّت زمان زيادى را در فضاى نت سپرى كنند. با وجود آنكه در بيشتر مواقع، افراد متوجّه اعتيادشان به اين فضا نمىشوند، ولى استفاده از اينترنت و شبكههاى اجتماعى نيز مانند ساير انواع اعتياد مىتواند بر عملكرد كاربران در طول روز تأثير بگذارد و به عاملى مخل براى زندگى تبديل شود.
ايجاد فاصله بين اعضاى خانواده، بازتعريف نوع ارتباطات بين مردم و تغيير آن از نوع ديدارى به مجازى، از بينرفتن بسيارى از سنّتهاى حسنه اجتماعى و سطحى شدن دانش و اطّلاعات عمومى، از جمله مواردى است كه مىتوان آنها را از آسيبهاى اعتياد به فضاى مجازى دانست. نكته مهمّ ديگر آن است كه هر كدام از موارد ذكر شده، خود آسيبهاى ديگرى را در پى دارند و بايد بپذيريم با ريشه پيدا كردن و عدم برخورد مناسب در برابر اعتياد اينترنتى، فرد و جامعه هر دو به سمت نابودى كشانده خواهند شد.
از اينترنت به عنوان يكى از بزرگترين «زمانخور» هاى زندگى اجتماعى نيز ياد مىشود. «زمانخور» يكى از اصطلاحاتى است كه به خصوص مديران در مباحث مربوط به مديريت زمان آن را مورد بررسى قرار مىدهند. زمانخور اصولًا عاملى است كه افراد را از انجام كار خود باز مىدارد و سرعت و كيفيت عملى آنها را دچار اغتشاش مىكند. از خواب، ترافيك، صحبتهاى تلفنى، تماشاى تلويزيون و اينترنت، به عنوان زمانخورهاى بزرگ ياد مىشود.
معمولًا افراد در طول روز، به صورت پراكنده هر بار به مدّت ٥ الى ١٥ دقيقه، صفحه شخصى خود را مشاهده مىكنند. زمانى كه يك كاربر نسبت به حضور در يكى از شبكههاى اجتماعى اعتياد پيدا مىكند، در طول روز، بدون برنامهريزى و به صورت پراكنده، زمان زيادى را به مرور مطالب خود و دوستان اختصاص مىدهد. به همين دليل اينترنت و شبكههاى اجتماعى نيز از جمله خطرناكترين و مهمترين انواع