خانواده گروه كوچكى است كه حدّ فاصل بين فرد و جامعه قرار گرفته‌[١] و دقيق‌ترين و شفّاف‌ترين نهاد اجتماعى است كه حوادث بزرگ و تاريخى جهان را انعكاس مى‌دهد[٢] و همچون آئينه‌اى، عناصر اصلى جامعه را در برداشته و انعكاسى از نابه‌سامانى‌هاى اجتماعى است.[٣] مى‌توان گفت: جامعه سالم، فقط در پرتو خانواده سالم ممكن است.[٤]

خانواده ايرانى نيز با گذشت زمان و متأثّر از مدرنيته و الگوى زندگىِ برخاسته از آن، تغييراتى را تجربه كرد كه از نظر ابعاد، سرعت، تغييرات، سنخيّت، تجانس، پيچيدگى و مقاومت عناصر سنّتى به جاى مانده از الگوى پيشين، با تحوّلات جامعه متفاوت بود.[٥] خانواده يك واحد اجتماعى ايستا نيست، بلكه فرآيندى از تغيير مداوم است و ورود افراد به مجموعه خانواده يا خروج از آن، خود موجب تغيير و تحوّل در آن مى‌باشد؛ امّا اين تغيير، مطابق زندگى بشرى بهنجار بوده و خانواده نيز مانند همه ارگانيسم‌هاى زنده، مايل به بقا و استمرار است و تغيير آن نيز گاه به منظور حفظ بقاى تعادل مى‌باشد. اين تغيير طبيعى است؛ امّا آنچه در مورد خانواده ايرانى نگران‌كننده مى‌باشد، تغييراتى است كه آن را نشانه گرفته و در راستاى تزلزل آن است. اين نوع تغيير بنيان، همان شاخص مهمّ مدرنيته است. در اين نگاه، همه چيز در جهان- جز نفس تغيير- در حال تغيير است و در اين مسير، تمام نهادها نيز ضرورتاً متحوّل مى‌شوند. بنابراين اصرار بر ثبات خانواده نيز به ناچار پا به پاى دگرگونى‌هاى اجتماعى متحوّل خواهد شد. در اين نگاه، پذيرش اشكال جديد هم‌زيستى به جاى اشكال سنّتى خانواده، گريزناپذير است و مفهوم خانواده نيز خود در معرض تغيير خواهد بود و نبايد پنداشت كه اين تحوّلات در اين الگوى نگرش، منفى ارزيابى مى‌شوند.[٦] حال در راستاى اين شاخص، از سبك زندگى مدرن مى‌توان به عوامل مؤثّر درتغييرات خانواده ايرانى اشاره كرد.

عوامل مؤثّر در تغييرات خانواده ايرانى‌

١. عوامل خرد:

رشد فردگرايى، خودمحورى، خودخواهى و شيوه تفكّر سودگرايانه ناشى از عقلانيت مدرن در خانواده، موجب مى‌شود، ارزش‌هاى خصوصى، جايگزين ارزش‌هاى جمعى و خانوادگى گردد.[٧] به تعبير فوكو، يك گفتمان، عقلانيت متناسب با خودش را توليد مى‌كند.[٨] ذيل‌