ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٠٩ - اعمال محدوديت و نظارت والدين بر استفاده كودكان و نوجوانان از موبايل
اعتياد به فضاى مجازى، مقدّمه طلاق عاطفى
گزارش از يك گفتوگو
دكتر على اسماعيلى، روانشناس با تأكيد بر ضرورت كنترل زمان استفاده از موبايل، گفت: گاهى اوقات هيچ آسيبى از سوى محتواى شبكههاى اجتماعى متوجّه فرد نيست؛ امّا بزرگترين آسيب، زمان زيادى است كه صرف آن مىشود و خستگىهاى مفرطى است كه مىتواند به وجود بياورد.
وى در اينباره افزود: اعتياد به موبايل و شبكههاى اجتماعى در بلندمدّت مىتواند كاهش حافظه، از دست دادن انگيزه و اختلال در روابط اجتماعى را به دنبال داشته باشد. پس مديريت زمانى كه صرف استفاده از موبايل مىشود، بسيار مهم است كه به اندازه معقول باشد و به صورت اعتياد در نيايد.
وى با بيان اينكه اعتياد به موبايل هم مانند ساير انواع اعتياد، اثرات منفى بسيارى دارد، در تعريف اعتياد گفت: هرگاه فرد در استفاده از چيزى زيادهروى كرده، براى او تبديل به يك عادت شود و بدون توجّه به مشكلات و مسائل ضرورى زندگى به آن كار ادامه داده و بخش عمدهاى از وقت خود را به آن اختصاص دهد و حتّى با وجود فشارها و استرسهايى كه به او وارد مىكند، نتواند از آن رهايى يابد، در واقع، فرد معتاد شده است.
اين استاد دانشگاه افزود: اعتياد به موبايل و فضاى مجازى هم به همين شكل است و مىتواند تمام مسائل اصلى و ضروريات زندگى يك فرد را تحتالشّعاع خود قرار دهد؛ به گونهاى كه از بسيارى از وظايف اصلى زندگى خود، باز مىماند. يك مادر در قبال فرزندپرورى و همسردارى خود و وظايفى كه در اين زمينه دارد و فرزندان هم از وظيفه اصلى خود، يعنى درس خواندن باز مىمانند.
وى يكى از معضلات اصلى اعتياد به موبايل و شبكههاى اجتماعى را بىخوابى دانست و گفت: افرادى كه مدام و تا نيمههاى شب سرگرم استفاده از موبايل و شبكههاى اجتماعى هستند و به پرسه زنى در فضاى مجازى مىپردازند، دچار بىخوابى و به تبع آن، خستگى، اضطراب و افسردگى مىشوند.
اسماعيلى با اشاره به اينكه اعتياد به موبايل در مجموع مىتواند مشكلات روانى بسيارى را به همراه داشته باشد، تأكيد كرد: صرف زمان زياد در فضاى مجازى علاوه بر مشكلات روانى، مشكلات جسمى زيادى هم به همراه دارد.
وى مديريت استفاده از موبايل و شبكههاى اجتماعى، به ويژه مديريت زمان را مهمترين راهكار جلوگيرى از آسيبهاى اعتياد به فضاى مجازى دانست و گفت: اوّلًا خود بزرگسالان بايد اين فرآيند را مديريت كنند؛ چون خيلى از بزرگسالان هم به نوعى خود درگير اعتياد به فضاى مجازى هستند. بنابراين تا بزرگسالان نتوانند اعتياد خود را كنار بگذارند، براى فرزندانشان هم نمىتوانند كار مثبتى انجام دهند.
اين روانشناس در خصوص پيامدهاى افراط در استفاده از موبايل گفت: به طور خلاصه مىتوان افسردگى، اضطراب، بىخوابى و خستگى مفرط را از پيامدهاى اعتياد به موبايل دانست كه در نهايت، همه اينها منجر به افت كاركردها و عملكردهاى اساسى زندگى فرد خواهد شد.
وى افزود: اين اعتياد همچنين آشفتگىهايى در خانواده ايجاد كرده و ارتباط بين افراد خانواده را كاهش مىدهد.
اعمال محدوديت و نظارت والدين بر استفاده كودكان و نوجوانان از موبايل
وى با بيان اين مطلب كه در شبكههاى اجتماعى مجازى همه نوع اطّلاعات وارد مىشود، بر نظارت والدين بر فعّاليت فرزندان خود در اين فضا تأكيد كرد و گفت: متأسّفانه فرزند ما با هر سنّى، ممكن است تمام آن اطّلاعات را ببيند.
اسماعيلى افزود: با توجّه به گسترش تكنولوژىهاى ارتباطى و شبكههاى اجتماعى مبتنى بر موبايل، خانوادهها بايد زمان و نحوه دسترسى فرزندان خود را به شدّت مديريت كرده و آموزشهاى لازم را به كودكان و نوجوانان خود بدهند.
وى ادامه داد: لازمه اين آگاهىبخشى به فرزندان اين است كه ابتدا خود والدين آموزش ببيند. در واقع، محتواهاى سودمند بسيارى هم در اين شبكهها وجود دارد و نبايد مانع دسترسى كودكان به فضاى مجازى شد. فقط لازم است زمانها و محتواهاى خاصّى را انتخاب كرده و محدوديتهايى را در اين زمينه وضع كنند.
اين استاد دانشگاه افزود: در آموزشهاى مبتنى بر يك ارتباط واقعى، با توجّه به سن، شرايط و موقعيت هر فرد، محتواها تعيين مىشوند؛ امّا در فضاى مجازى امكان دسترسى به همه نوع مطالب و محتوايى وجود دارد كه بعضى از آنها، اصلًا ارتباطى با سنّ فرزند ما ندارد.
وى با تأكيد بر آسيبهاى جدّى اين دسترسى آزاد به محتواهاى