ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٨ - حقوق كودكان در فضاى مجازى و قوانين بازدارنده
كشورى مثل آمريكا، مقوله امنيتى را دارد؛ يعنى امنيتى نگاه كردن به زندگى، جزء لاينفكّ نظام اجتماعى، تفكّر سياسى و مديريت در كشور آمريكاست. اين مسئله هميشه علىالاطلاق بوده است و بحثى روى آن نداريم؛ امّا به طور ويژه، درك بيشتر و آگاهى از مخاطرات فضاى مجازى، براى اطفال است كه در اين كشورها موج مىزند. من قاطعانه عرض مىكنم در كشورى مثل آمريكا، به تعبيرى كه شما مىفرماييد، به طور طبيعى از آزادى برخورداند، ولى خوب مىدانند كه اطفال آسيبپذير هستند. در حال حاضر، «شوراهاى مدنى محلّات» در ايالتهاى آمريكا، بعد از فرماندارها، يك مرجع ذىصلاح و قانونى هستند كه مىتوانند اگر سرورهاى مركزى گزارش دهند كه مثلًا فلان خانه در خيابان ٣٢ فلان محلّه، به چند سايت غير مجاز وارد شده، به والدين سه بار اخطار مىدهند. اگر والدين پاسخ ندادند كه چه كسى وارد اين سايتها شده، از حقوق اجتماعى محروم مىشوند و از دسترسى به اينترنت محلّهاى، منطقهاى و ملّى، محروم مىشوند. اين امر در همين كشورها اجرا مىشود؛ يعنى والدين و اعضاى خانوادهها مسئولند گزارش دهند كه اطفال ما تا كجا در فضاى مجازى هستند. دليل اين مديريت اين است كه آنها آمدند سيستم رايانهاى منازل را هوشمند كردند؛ يعنى شماى والدين رايانهات به شبكه منطقهاى، ملّى و كشورى وصل است، اگر شما در خانهات وارد سايت غيرمجاز شوى، به آن منطقه هشدار مىدهد، آن منطقه مىآيد و به شما تذكّر مىدهد، اگر از منطقه نيايند، از سطح بالاترش مىآيند و به شما تذكّر مىدهند. ببينيد اينها مجمعالجزايرى از ايستگاهها و بازرسىهاى پليس الكترونيك درست كردهاند. پليس نمىآيد در منزل شما را بكوبد كه رايانه شماى پدر گزارش مىدهد كه از منزل شما سه مرتبه وارد اين سايت شدهاند. شما بايد گزارش بدهى و دليل قانعكننده بياورى. برخى از سايتها حتّى براى بزرگسال هم ممنوع هستند. بنابراين اطفال از اين طريق مديريت مىشوند كه والدين، با رايانه مركزىاى كه در خانهشان دارند، بر آنها نظارت مىكنند.
جالب است عرض كنم كه اعطاى اين سيستمهاى رايانهاى به منازل، كاملًا رايگان است؛ يعنى ممكن است برخى از والدين بگويند كه ما پول نداريم تا اين رايانه را در خانه خود بگذاريم تا فرزندانمان را كنترل كنيم و نمىتوانيم سه تا رايانه داشته باشيم. مسئولان از باب حقوق اجتماعى استفاده مىكنند و اين اعطاى مزايا را دارند. اگر رايانهها ١٠٠% مجّانى نباشد، نيمه هزينهبر است؛ نصف هزينه را دولت پرداخت كرده تا مردم ديگر بهانه اى نداشته باشند كه ضعف اقتصادى دارند و نمىتوانند مديريت كنند.
خب با اين مسائلى كه مطرح شد، به اين نتيجه مىرسيم كه دليل اينهمه كدنگارى و محدوديت، فقط آگاهى از مخاطرات است؛ آنها اين نكته را خيلى خوب فهميدهاند. كشورى مثل آمريكا، كانادا و فرانسه، خيلى خوب مىدانند كه فضاى مجازى براى اطفال، كاملًا اثر القايى و مخرّب دارد.
روانشناسان معتقدند اگر مىخواهيد نسل آينده كشورى را تغيير دهيد، از الآن، از خردسالان آن كشور شروع كنيد. به قول معروف، اطفال امروز هستند كه مىشوند فرمانداران و مسئولان فردا.
به نظر من متأسّفانه ما اين مسئله را به خوبى در كشور پرورش ندادهايم؛ يعنى شايد آگاه نيستيم موبايلى كه دست فرزندانمان مىدهيم، چه چيز خطرناكى است!
يادم مىآيد كه وقتى بچّه بوديم، به تلويزيون مىچسبيديم و فوتبال نگاه مىكرديم، پدرم مىگفت: بچّه! چشمانت درد مىگيرد. برو عقب. دو متر عقبتر بنشين؛ ولى الآن بچّههاى من و شما گوشى موبايل و تبلت