زندگى در كشورى كه تحت حمله بوده و درگير جنگ است، مشكلات روانى فراوانى براى اكثريّت قريب به مطلق اين كودكان ايجاد كرده و موجب افسردگى و اضطراب در همه اين كودكان شده است كه نيازمند برنامه‌هاى حمايتى روانشناسانه چشمگير مى‌باشد. دست‌يابى به خدمات ضرورى اجتماعى، از جمله چالش‌هاى بسيار بزرگ و لاينحلّ خانواده‌ها در طىّ مدّت جنگ‌ها، اشغال و پس از آن بوده است كه بازتاب مستقيم اين مشكل، بر كودكان قابل ملاحظه است.

با توجّه به ناكارآمدى فعلى بنيادهاى حمايتى اين كشورها در اثر از هم پاشيدگى زيرساخت‌ها و مشكلات فراوان دولت نوخاسته عراق و دولت آسيب ديده از داعش سوريه، پس از پايان رسمى اشغال، كودكان اين دو كشور در معرض خطرات بسيارى هستند كه از جمله مى‌توان به موارد زير اشاره كرد:

مرگ‌

كه در اثر عمليات‌هاى تروريستى، كمبود بهداشت و بسيارى عوامل ديگر روى مى‌دهد.

قطع عضو

كودكان بسيارى طىّ اشغال، دچار نقص عضو شده‌اند و تعداد فراوانى نيز روزانه در نتيجه فعّال شدن مين‌ها و بمب‌هاى به جا مانده، به اين خيل مى‌پيوندند.

ربوده شدن‌

بسيارى از كودكان خانواده‌هاى نسبتاً مرفّه، در معرض خطر ربوده شدن براى باجگيرى قرار دارند.

خشونت‌هاى جنسى و قاچاق انسان‌

بسيارى از گزارش‌ها تأكيد دارند كه كودكان اين مناطق، قربانى پديده‌هايى، از قبيل خشونت جنسى و ازدواج‌هاى اجبارى و تجارت كودكان هستند.

به كار گرفته شدن در گروه‌هاى مسلّح و بهره كشى اقتصادى به صورت كارگر

بسيارى از باندها و گروه‌ها از كودكان براى فعّاليت‌هاى غير قانونى خود استفاده مى‌كنند. بر اساس آمارهاى ارائه شده، بيش از ٦٠% كودكان يتيم عراقى، نان‌آور خانواده‌هاى خود هستند و براى تأمين هزينه‌هايشان وارد اين گروه‌ها مى‌شوند.

زندانى شدن‌

صدها كودك عراقى طىّ اشغال، در زندان‌هاى نظاميان آمريكايى زندانى شده و تحت انواع و اقسام آزارها و شكنجه‌ها، از جمله آزارهاى جنسى قرار گرفته‌اند كه اين اتّفاقات با توجّه به عدم برقرارى كامل نظم، ممكن است همچنان از سوى گروه‌هاى خودسر، ادامه داشته باشد.

بديهى است كه جامعه جهانى و نهادهاى حقوق بشرى بين‌المللى موظّفند به جاى عملكردهاى سياسى در راستاى خواسته‌هاى سياست‌مداران و قدرت‌هاى سلطه‌جو و تسليم شدن در برابر برنامه‌هاى آنها، به اين مصاديق بارز نقض حقوق بشر پرداخته و به يارى كودكان عراقى و سورى اقدام كنند.

آمارهاى تاسّف برانگيز مرگ و مير كودكان‌

آمارهاى رسمى و گمانه‌زنى‌هاى رسانه‌هاى همگانى عراق، هفتاد تا ٩٥% از مرگ‌هاى رخ داده در اين كشور را ناديده مى‌گيرند. برخى آمارهاى قابل اعتماد، سال ٢٠١١ م.، تعداد كشته شدگان واقعى جنگ عراق را تا يك و نيم ميليون نفر اعلام مى‌كنند. بررسى‌هاى انجام شده توسط گروه‌هاى معتبر نشان مى‌دهد كه ٣٩% از افراد كشته شده در اثر حملات هوايى نيروهاى اشغالگر آمريكايى، كودكان بوده‌اند. ٤٢% مرگ و مير ناشى از خمپاره اندازى نيروهاى درگير نيز مربوط به كودكان بوده است. نزديك به ٩% از پنجاه هزار مرگ غير طبيعى ثبت شده را كودكان تشكيل مى‌دهند و ٢٩% غيرنظاميانى كه با تير مستقيم نيروهاى اشغالگر كشته شده‌اند نيز كودكان بوده اند.

كودكان سورى وداع كرده با كودكى‌

كم نيستند كودكانى كه در آشوب‌هاى اين روزها، فرصت كودكى را از دست داده‌اند؛ به عنوان مثال، نسماء دوازده ساله در «حلب»، هنگام تظاهرات‌هاى سازماندهى شده توسط جبهه‌النُصره، به عنوان نماينده و صداى مخالفان معرفى مى‌شود. او براى مبارزه، همراه با ارتش آزاد سوريه به منطقه عزاء آمده است. او بسيار مشوّش به نظر مى‌رسد.

در اين منطقه، ابوعلى، فرمانده به وى توصيه هايى مى‌كند و او را به خانواده خود نيز معرّفى مى‌كند.

نسماء پيش از رفتن به خطّ مقدّم، براى ارتش آزاد سوريه سرود مى‌خواند. وى تمرينات نظامى، همچون عبور از موانع، خرابه‌ها و پنهان شدن از تك تيراندازها را پشت سر مى‌گذارد.

در پايان روز و پيش از بازگشتن به كمپ، نسماء سرود پيروزى سر مى‌دهد. امور روزمرّه او هيچ شباهتى به كودكان هم سن و سالش ندارد. پابلو هررا، خبرنگار «يورونيوز» مى‌گويد: همه كودكان سورى با اسلحه بازى نمى كنند و همه آنها رؤياى رفتن به جبهه، همانند نسماء را در سر ندارند. خوشبختانه جنگ در سوريه نتوانسته است معصوميّت و بى‌گناهى اكثريّت را از بين ببرد.

سازمان‌هاى مدافع حقوق بشر، بارها نسبت به شرايط وخيم كودكان سورى هشدار داده‌اند. به تازگى نهادى موسوم به «سيو د چيلدرن» اعلام كرده است كه كودكان سورى، اصلى‌ترين قربانيان جنگ داخلى اين كشور هستند؛ زيرا هر دو طرف منازعه، از آنها به عنوان سپربلا سود مى‌جويند.

اخيراً در وبسايت نشريه «تلگراف» فيلمى ويدئويى منتشر شده است كه پسربچّه‌اى در شهر حلب را نشان مى‌دهد. پسربچّه هشت ساله، نارنجكى دست ساز را به راحتى يك توپ معمولى در دست گرفته‌