قسمشان دادم كه كتاب، مورد عنايتشان باشد و در طول مسير، بنده را كمك كنند. گاهى نيمه شب مى‌ديدم يكى دو ساعت مانده به اذان صبح، پدرم مشغول بلند بلند گريه كردن و نوشتن اين كتاب است.

ايشان در زمان حيات خود، تصحيح كار را به بنده سپردند كه يك سال و نيم كار برد. اواخر عمر پدر بود كه كتاب ثارالله تنظيم و چاپ شد.

در بخش اوّل كتاب ثارالله، به شخصيّت امام حسين (ع) پرداخته شده و اين بحث را با آيات «قرآن» شروع كرده‌ايم؛ آياتى كه به نحوى به ايشان، تفسير يا تأويل شده؛ چه در منابع اهل سنّت، چه شيعه. بعد از آن، بررسى برخى احاديث نبوى آمده است. مثلًا حديث «الحسين سبط من الاسباط» را كه معمولًا اين‌طور ترجمه مى‌كنند كه امام حسين (ع) نوه‌اى از ميان نوه‌ها و نوادگان است، در اين كتاب ثابت شده كه معناى درستش اين است كه ايشان به تنهايى، امّتى در ميان ديگر امّت‌هاست يا عبارت «كلّ يوم عاشورا و كلّ ارض كربلا» كه برخى گمان مى‌كنند روايت است، ريشه‌يابى شده كه اين عبارت از كجا آمده است؟ اين عبارت، بخشى از اشعار شاعرى عرب است كه ٣٠٠، ٤٠٠ سال قبل سروده و منتشر كرده است. از آن به بعد، اين عبارت در ميان مردم رايج شده است. البتّه اين درست نيست كه تا ثابت شد مطلبى حديث نيست، آن را كنار بگذاريم. اين عبارت، عبارت كاملًا درستى است. به همين علّت معناهاى سياسى، اجتماعى و عرفانى آن در كتاب ثارالله آورده شده است.

از جمله نكات تاريخى درباره اين مطلب كه شهرت يافته امام حسن و امام حسين (ع) در فتوحات و جنگ‌هاى دوره خليفه دوم حضور پيدا كرده بودند. اين مطلب، نقد و ثابت شده كه اصلًا براى هيچ‌كدام چنين اتّفاقى رخ نداده است. برخى نويسنده‌ها كار را تا آنجا پيش برده بودند كه مدّعى شده بودند كه امام حسين (ع) در جنگ‌هاى معاويه با روميان حضور داشته است! در بخش اوّل، از جمله مطالبى كه تا حدّى شايد تازه به نظر بيايد، رابطه ايشان با امام حسن (ع) در دوره امامت است.

در بخش دوم، معرفى مقاتل آمده كه اوّلين مقتل فارسى و مقاتل معروف اهل سنّت و ... كدامند؟ ريشه‌ها و مستند اصلى اين گزارش‌ها كجاست؟ اثبات شده برخى از اينها، از زبان امام محمّدباقر (ع) است و برخى را از دشمنان امام (ع)، مانند حُمَيدبن مسلم گزارش كرده‌اند. تعدادى هم از اسراى اهل بيت (ع) و بخشى هم از افرادى است كه شاهد ماجرا بوده‌اند؛ بى‌آنكه در هيچ طرفى از نبرد حضور داشته باشند. اوّلين مقتل را فرزند اصبغ‌بن نباته، صحابى معروف اميرالمؤمنين (ع) گردآورى كرده و نوشته است كه در دسترس ما نيست. بعد از آن، مقتل ابى‌مخنف است كه نسخه اصلى آن هم موجود نيست و بخش‌هايى از آن در «تاريخ طبرى» و «البدايه و النّهايه» ابن‌كثير قابل يافتن است.

بخش سوم، بخش اصلى و مفصّل كتاب است. اوّلين مطلب آن هم اين است كه تحليلگر تاريخى، چه نكات قطعى‌اى را بايد براى تحليل تاريخ كربلا در نظر بگيرد. بعد از آن، خطابه امام در «مسجد خيف» و «منا» در دوره معاويه را، ابتداى قيام درنظر گرفته‌ايم. بعد از آن، نكاتى كه قابل طرح بوده، آمده‌اند. مثلًا اينكه امام سرشان را براى وداع بر قبر پيامبر (ص) مى‌گذارند و پيامبر (ص) را بلافاصله مى‌بينند و اينكه در خواب بوده يا در عالمى غير از آن. اگر خواب هم بوده، خواب معمولى نبوده است. مطلبى كه بعد از اين آمده، تحليل اين است كه چرا امام (ع) به «كوفه» آمدند؟ اگر به چشم امام معصوم (ع) به ايشان نگاه نكنيم، چه سرّى وجود داشت كه امام (ع) دعوت كوفيان را پذيرفت؟ گزينه‌هاى مختلف را بررسى كرده و ثابت كرده‌ايم امام، منطقى‌ترين حالت را انتخاب كرده كه ابتدا نماينده‌اى را براى بررسى ميزان آمادگى آنها فرستاده و سپس خودشان روانه شده‌اند. بعد از آن، به خود كوفه و ساكنان آن پرداخته شده كه از كدام اقشار و طبقات بوده‌اند. خوارج، عثمانى‌ها و شيعيان هركدام در اين شهر چه نقشى ايفا مى‌كرده‌اند؟ جالب است بدانيم گرايش غالب آنها محبّان اهل‌بيت (ع) بوده نه تشيّع؛ به همين دليل هم امام را در لحظات مهم تنها گذاشتند. اين جمله معروف قلوبهم معك و سيوفهم عليك هم ثابت شده كه از زمان امام حسن (ع) درباره مردم كوفه شايع بوده است.

در كتاب، قرائنى ارائه شده كه بر خلاف تصوّر مشهور، مسلم حدود پنجاه ساله و جنگاور كامل و مورد اعتماد اميرالمؤمنين (ع) بوده كه از طرف امام حسين (ع) به كوفه اعزام مى‌شود. بعد از او هم، شهداى غيرمشهور كوفه پيش از كربلا بررسى شده‌اند.

از جمله نكات جالب كتاب اين است كه از امام حسين (ع) خطبه‌اى آورده‌ايم كه ايشان پيش از حركت مى‌فرمايند: «مقتل من بين نواويس و كربلا است.» نواويس گورستان مسيحيان اين منطقه بوده است. اين دو از نام‌هاى بخش‌هاى مختلف اين منطقه بوده و البتّه گاهى هم همه اين بخش‌ها را مانند الآن به يك نام و كربلا