يكى از مهم‌ترين راه‌هاى مبارزه با تحريف و دروغ‌پردازى در بيان واقعه كربلا، تبيين و تحليل صحيح و فنّى اين حادثه است و تنها در صورت روشن شدن مرز بين دروغ و واقعيت است كه بحث‌هاى آموزنده اخلاقى و تربيتى آن، معنا پيدا مى‌كند.

بررسى دقيق اين مسئله، مستلزم ارائه نگرشى صحيح از مدّت اقامت آل‌الله (ع) در «كوفه» و «شام»، ترسيم مسير حركت از كوفه به شام و از آنجا به «مدينه»، زمان و چگونگى دفن سر مقدّس سيّدالشّهدا (ع)، تعيين تاريخ و چگونگى زيارت شهداى «كربلا» توسط جابربن عبدالله انصارى و ... است.

ريشه اختلافات در چيست؟

اساس و ريشه اختلاف‌هاى موجود در بيان حادثه كربلا را بايد در عظمت بى مانند واقعه و در نتيجه، مبهوت ماندن گزارشگران نخستين، سعى دشمن در سانسور و تحريف، كمبود وسايل اطّلاع‌رسانى دقيق و صحيح در آن زمان، بى‌دقّتى و اشتباه‌هاى راويان و نويسندگان و ... جست‌وجو كرد.

روش بررسى گزارش‌هاى تاريخى‌

بايد در بررسى روايت‌هاى تاريخى، اين نكات را در نظر داشت:

١. همه منابع نخستين در اختيار نويسندگان كتاب‌هايى، همچون «ارشاد» و ... نبوده است.

٢. چه بسا اگر به متنى هم دسترسى داشته‌اند، هنگام نگارش از مراجعه به آن غفلت ورزيده‌اند.

٣. مرحوم مفيد در ارشاد و نيز ديگران، از شيوه گزينشى استفاده كرده‌اند؛ يعنى روايت‌هايى را برگزيده‌اند كه هم آنها را مهم مى‌دانسته‌اند و هم از راوى يا راويان نخستين، سند داشته‌اند؛ پس صرف نيامدن يك گزارش در كتاب‌هايى، مثل ارشاد و ... دليل بر سستى آن گزارش نخواهد بود.

پيام‌رسانى در گذشته‌هاى دور

حال مى‌بايست براى فهم صحيحى از سرعت حركت كاروان، به معرفى مفهومى، به نام بريد پرداخت. يكى از راه‌هاى پيام رسانى در صدر اسلام، استفاده از اسب سوارانى چالاك و تيزپا به نام بريد بوده است.

بريد و چاپار سرعت خيره كننده و شگفت آورى داشته، به گونه‌اى كه گفته‌اند، هيچ جنبنده‌اى از آن سريع‌تر حركت نمى‌كرده تا آنجا كه دُرنا نيز نمى‌تواند به سرعت چاپارها حركت كند و اگر اين، گفته‌اى اغراق‌آميز باشد، مسلّم است كه كسى نمى‌تواند به سرعت‌