كه تاكنون در زمينه دعوت‌هاى دينى يا نهضت‌هاى سياسى پايدار گشته است ... دولت اموى پس از اين جنبش، به قدر عمر يك انسان طبيعى، دوام نياورد و از شهادت حسين تا انقراض آنان بيش از شصت و اندى سال نگذشت.

چارلز ديكنز (نويسنده معروف انگليسى):

اگر منظور حسين، جنگ در راه خواسته‌هاى دنيايى بود، من نمى‌فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنين حكم مى‌كند كه او فقط به خاطر اسلام فداكارى خويش را انجام داد.

محمّد على جناح (قائد اعظم پاكستان):

هيچ نمونه‌اى از شجاعت بهتر از اينكه حسين از لحاظ فداكارى و تهوّر نشان داد، در عالم پيدا نمى‌شود. به عقيده من، تمام مسلمانان بايد از اين شهيدى كه خود را در سرزمين عراق قربانى كرد، پيروى كنند.

ل. م. بويد:

در طول قرون، افراد بشر هميشه جرئت و پُر دلى، عظمت روح و بزرگى قلب و شهامت روانى را دوست داشته‌اند كه آزادى و عدالت هرگز به نيروى ظلم و فساد تسليم نمى‌شود. اين بود شهامت و اين بود عظمت امام حسين و من مسرورم كه با كسانى كه اين فداكارى عظيم را از جان و دل ثنا مى‌گويند، شركت كرده‌ام، هر چند كه ١٣٠٠ سال از آن تاريخ گذشته است.

مهاتما گاندى (رهبر بزرگ هندوستان):

من زندگى امام حسين، آن شهيد بزرگ اسلام را به دقّت خوانده‌ام و توجّه كافى به صفحات كربلا كرده‌ام بر من روشن شده است كه اگر هندوستان بخواهد يك كشور پيروز گردد، بايد از امام حسين پيروى كند.[١]

توماس كارلايل (دانشمند انگليسى):

بهترين درسى كه از تراژدى كربلا مى‌گيريم، اين است كه حسين و يارانش به خدا ايمان استوار داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوّق عددى در جايى كه حق و باطل روبه‌رو مى‌شوند، اهميت ندارد و پيروزى حسين با وجود اقليتى كه داشت، باعث شگفتى من است.[٢]

توماس ماساريك:

اگر چه كشيشان ما هم از ذكر مصائب حضرت مسيح، مردم را متأثّر مى‌سازند؛ ولى آن شور و هيجانى كه در پيروان حسين يافت مى‌شود، در پيروان مسيح يافت نخواهد شد و گويا سبب، اين باشد كه مصايب مسيح در برابر مصايب حسين، پر كاهى است در مقابل يك كوه عظيم پيكر.[٣]

ادوارد براون (پروفسور):

حتّى غير مسلمانان نيز نمى‌توانند پاكى روحى را كه اين جنگ اسلامى تحت لواى آن انجام گرفت، انكار كنند.[٤]

واشينگتن ايرونيگ (تاريخ‌نگار آمريكايى):

در زير آفتاب سوزان سرزمين خشك و در روى ريگ‌هاى تفتيده عراق، روح حسين فنا ناپذير است. اى پهلوان و اى نمونه شجاعت و اى شهسوار من، اى حسين.[٥]

موريس دوكبرا:

اگر مورّخان ما حقيقت روز (عاشورا) را مى‌دانستند و درك مى‌كردند كه عاشورا چه روزى است، اين عزادارى را مجنونانه نمى‌پنداشتند؛ زيرا پيروان حسين به واسطه عزادارى حسين مى‌دانند كه پستى و زير دستى و استعمار و استثمار را نبايد قبول كنند و شعار پيشرو و آقاى آنها، تن به ظلم و ستم ندادن بود.[٦]

بروكلمان كارل (خاورشناس و پژوهشگر آلمانى):

شهادت حسين علاوه بر نتايج و اثرات سياسى، موجب تحكيم و اشاعه مذهب‌[٧] شيعه گرديد و اين مذهب، مركز و مظهر تمايلات ضدّ غرب شد.

پى‌نوشت‌ها:

(١). فرهنگ عاشورا، صص ٢٧٩- ٢٨٣، به نقل از: كتاب درسى كه حسين به انسان‌ها آموخت، عبدالكريم هاشمى‌نژاد، ص ٤٤٧؛ رهبر آزادگان و منابع ديگر.

[٢]. بر شطى از حماسه و حضور، ص ٢٨٣، به نقل از مجله بصائر، ش ٧ و ٨، ويژه‌نامه محرّم، ص ٢٥.

[٣]. همان، ص ٤٤٧.

[٤]. همان، ص ٤٥١

[٥]. همان.

[٦]. همان.

[٧]. همان.

[٨]. همان.