«... خداوند از فرزندان امام حسين، امامانى قرار داده است كه امر (راه و روش آيين) مرا بر پا مى‌دارند. نهمين آنان قائم خاندان من مهدى امّتم مى‌باشد. او شبيه‌ترين مردمان است به من در سيما و گفتار و كردار. پس از غيبتى طولانى و سرگردانى و سردرگمى مردم، ظاهر مى‌شود، آنگاه امر (آيين) خدا را آشكار مى‌سازد ... پس زمين را از عدل و داد لبريز مى‌كند، پس از آنكه از ستم و بيداد لبريز شده باشد.» ٧

٣. صابران در غيبت مهدى (ع)

يكى از اركان انتظار فرج، صبر و پايدارى است و انسان منتظر در واقع كسى است كه همه سختى‌ها و ناملايمات را به اميد رسيدن به آرمان بلند خويش تحمّل مى‌كند و از فشار و تهديد زورگويان و طعنه و تكذيب نابخردان هراس به دل راه نمى‌دهد، از همين رو در روايات، صبر و انتظار همواره قرين يكديگر بوده و فضيلت بسيارى براى صبرپيشگان در زمان غيبت بر شمرده شده است.

حضرت سيدالشّهداء (ع) كه خود والاترين مظهر صبر و مقاومت در راه اداى تكليف الهى است، در بيان مقام منتظرانى كه صبر و شكيبايى پيشه ساخته و بر آرمان خويش پايدارى مى‌ورزند، مى‌فرمايد:

«در ميان ما اهل بيت دوازده مهدى وجود دارد كه اوّلين آنها اميرمؤمنان، على بن ابى طالب (ع) و آخرين آنها نهمين فرزند من است و اوست قيام كننده به حق، خداوند به وسيله او زمين را پس از آنكه مرده است، زنده مى‌كند و دين حق را به دست او بر همه اديان غلبه مى‌دهد، اگر چه مشركان نپسندند. براى او غيبتى است كه گروهى در آن از دين خدا بر مى‌گردند و گروهى ديگر بر دين خود ثابت مى‌مانند كه اين گروه را اذيت كرده و به آنها مى‌گويند:

«پس اين وعده چه شد اگر راست مى‌گوييد؟» آگاه باشيد آنكه در زمان غيبت او بر آزار و اذيت و تكذيب صبر كند همانند كسى است كه در مقابل رسول خدا (ص) با شمشير به جهاد برخاسته است.»[١]

شايد بتوان گفت فضيلت‌هاى بى‌شمارى در روايات ما كه براى منتظران فرج بر شمرده‌اند به اعتبار همين صبر و شكيبايى و تحمّل مشكلاتى است كه منتظران واقعى فرج بر خود هموار مى‌كنند. چنان‌كه در روايتى كه از امام صادق (ع) رسيده، آمده است:

«شيطان تو را تحريك نكند؛ زيرا كه عزّت از آن خدا و پيامبر و مؤمنان است؛ ليكن منافقان نمى‌دانند، آيا نمى‌دانى كسى كه منتظر امر ما (حاكميت اجتماعى آرمانى ما) باشد و بر بيم‌ها و آزارهايى كه مى‌بيند، شكيبايى ورزد، در روز بازپسين در كنار ما خواهد بود ...»[٢]

٤. خصال مهدى (ع)

حضرت مهدى (ع) عصاره و فشرده عالم هستى‌[٣] و وارث همه انبيا و اولياى الهى است و خداوند متعال همه خصال نيكويى را كه در بندگان صالح پيش از او وجود داشته، در آن حضرت جمع كرده است. به بيان ديگر، آنچه خوبان همه دارند، او به تنهايى دارد.

در زمينه آنچه گفته شد، روايت‌هاى بسيارى وارد شده كه از جمله آنها مى‌توان به روايت زير كه از حضرت اباعبدالله الحسين (ع) نقل شده، اشاره كرد:

«در قائم ما (اهل بيت) سنّت‌هايى از پيامبران الهى وجود دارد؛ سنّتى از نوح، سنّتى از ابراهيم، سنّتى از عيسى، سنّتى از ايوب و سنّتى از محمّد (ص)؛ از نوح طول عمر، از ابراهيم پوشيده ماندن ولادت و كناره‌گيرى از مردم، از موسى، ترس و غيبت از جامعه، از عيسى اختلاف مردم درباره او، از ايوب گشايش بعد از سختى‌ها و بلايا و از محمّد (ص) قيام با شمشير را.»[٤]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. ر. ك: شيخ عبّاس قمى، مفاتيح الجنان، دعاى ندبه، اصل عبارتى كه در دعاى مزبور آمده چنين است: «اين الطّالب بدم المقتول بكربلاء».

[٢]. ر. ك: همان، زيارت امام حسين (ع) در روز عاشورا. در بخشى از زيارت ياد شده چنين آمده است: «فاسئل الله الّذى اكرم مقامك و اكرمنى ان يرزقنى طلب ثارك مع امام منصور من اهل بيت محمّد:»

[٣]. همان.

[٤]. القندوزى، سليمان بن ابراهيم، ينابيع المودّة، ص ٥٩٠، به نقل از: موسوع- ة كلمات الامام الحسين (ع)، ص ٦٥٩، ح ٦٨٨.

[٥]. محمّد صالح حسينى ترمذى، مناقب مرتضوى، ص ١٣٩، به نقل از: قرشى، على اكبر، اتّفاق در مهدى موعود (ع)، ص ٣٥.

[٦]. ابوجعفر محمّد بن على‌بن الحسين الشيخ الصدوق، كمال‌الدّين و تمام النّعمة، ج ١، ص ٣١٧، ح ٤؛ به نقل از موسوعة كلمات الامام الحسين، ص ٦٦١، ح ٦٩٣.

[٨]. همان، ج ١، ص ٣١٧، به نقل از موسوعة كلمات الامام الحسين، صص ٦٦٦- ٦٥٥، ح ٧٠٣.

[٩]. الكلينى، محمّد بن يعقوب، الكافى، ج ٨، ص ٣٧، به نقل از محمّد حكيمى، همان، ص ٢٩٣.

[١٠]. در برخى از تفاسير كلمه «والعصر» به وجود حضرت مهدى (ع) تفسير شده است.

[١١]. علم اليقين، ج ٢، ص ٧٩٣، به نقل از موسوعة كلمات الامام الحسين (ع)، صص ٦٦٨- ٦٦٩، ح ٧١٠.