على (ع)، فاطمه (ع)، حسن (ع) و حسين (ع))، همچنين مظهر دست بريده حضرت عبّاس (ع) و ماهچه را مظهر رخسار او مى‌پنداشتند.[١] همچنين علم، نشانى از پرچم برافراشته‌اى است كه زمانى در دست علمدارى بوده (در جنگ) و اكنون از دست او افتاده است و به ضرورت بايد توسط علمدار ديگرى برداشته شود تا به اين وسيله راه رهروان حقيقت و مردان بزرگ و خداجوى ادامه يابد.[٢] طوق هم براساس همين منطق وارد عزادارى‌هاى حسينى شده است: با رسمى شدن مذهب تشيع در ايران، طوق به همان معناى نمادين سپاهى‌اش، يعنى قدرت و شوكت و مقاومت، همراه بيرق و علم وارد مراسم عزادارى شد و نشان مقدّس سوگوارى شد.[٣]

احتمالًا جالب‌ترين جنبه از تفسير نمادين را مردم كاشان از جريده در ذهن دارند: مردم كاشان هر يك از اجزاى جريده را نماد شخصيت يا چيزى مقدّس و بيانگر مفهومى خاص مى‌انگارند؛ براى مثال تيرك نيزه‌مانند را مظهر قامت‌بلند امام حسين (ع)؛ چهار تيغ جانبى آن را نمادى از چهار برادر او، حضرت عبّاس (ع)، عون، عقيل، جعفر؛ كشكول را تمثيلى از مشك سقّايى حضرت عبّاس (ع)، يا تمثيلى از خيمه‌گاه حسين (ع)؛ منگوله‌هاى ريشه‌دار يا شرابه‌دار را شبيه گيسوى به خون آغشته حضرت على‌اكبر (ع)، آدمك را نشانى از غلام شهيد شده در راه دين، آينه را نشان پيشانى شفّاف و درخشان سلطان دين، حسين (ع)، شرابه‌هاى بلورى را نشانگر دانه‌هاى اشك كودكان اهل بيت (ع)، زنگ‌ها را نمادى از ناله‌ها و شيون‌هاى اهل حرم و پنجه‌ها را نماد دست بريده حضرت عبّاس (ع) توجيه كرده‌اند.[٤]

رويكرد تاريخى‌

درباره تاريخ استفاده از ابزارهاى ذكر شده از دو جهت مى‌توان سخن گفت: اوّل تاريخ استفاده از اين ابزارها در كاربرد اصلى خود و دوم به كارگيرى نمادين آنها در مناسك سوگوارى حسينى. در گذشته، به‌ويژه دورانى كه نبرد دشت كربلا، به عنوان مرجع تمامى مناسك سوگوارى حسينى، به وقوع پيوست، جنگ‌ها و درگيرى‌هاى نظامى، ابزار و عناصر مخصوصى داشت. اين ابزارها و عناصر، چنان‌كه خواهيم ديد، به صورتى نمادين در دسته‌گردانى‌هاى سوگوارانه معاصر نيز به چشم مى‌خورند. مى‌دانيم كه پرچم يكى از اجزاى بسيار مهمّ گروه‌هاى نبرد در قرون گذشته بوده است. نيروهاى نظامى تمدّن‌هاى ايران و روم داراى پرچم‌هاى مخصوص و متمايز بوده‌اند. در منابع تاريخى به خوبى به پرچم‌هاى نبردگران اسلامى اشاره شده است. هم‌اكنون‌