كه در حقّ او نسبت به آنچه كه با بندگان رفتار مى‌شود كوتاهى مى‌گردد؟ آيا مى‌ترسى كه در اميدواريت به خدا دروغگو باشى يا اينكه او را شايسته اميدوارى نمى‌بينى؟ همچنين اگر از بنده‌اى بترسد چنان از او مى‌ترسد كه از پروردگارش به اين اندازه نمى‌ترسد. پس ترس از بندگان را نقد و ترس از آفريننده‌اش را به منزله وامى كه اميد بر گشت آن نيست و وعده‌اى كه به آن عمل نشود مى‌پندارد.

١٤- باب وجوب ترس از خدا

١١١- حمزة بن حمران گويد: از امام صادق ٧ شنيدم كه مى‌فرمود: بخشى از خطبه‌هاى رسول خدا ٦ كه حفظ شده است اين است كه حضرت فرمود: اى مردم! همانا براى شما نشانه‌هايى است پس از آن نشانه‌ها با خبر شويد و همانا براى شما نهايت و پايانى است پس آنجا باز ايستيد (يا پس آن نهايت را بشناسيد و از آن آگاه باشيد)، آگاه باشيد كه مؤمن بين دو ترس عمل مى‌كند: يكى بين زمانى كه سپرى شده است و او نمى‌داند كه خداوند در باره زمان گذشته با او چه مى‌كند و ديگرى بين زمانى كه باقى مانده است و او نمى‌داند كه خداوند چه حكمى در آن روا مى‌دارد پس بايد بنده مؤمن از نفس خود براى خود و از دنياى خود براى آخرتش [توشه‌] گيرد و در جوانى پيش از پيرى و در زندگانى پيش از مرگ [زاد و توشه فراهم كند]. پس سوگند به آن كسى كه جان محمّد ٦ در دست اوست بعد از اين دنيا بازگشتنى نيست و خانه‌اى جز بهشت يا دوزخ پس از اين وجود ندارد.

١١٢- امام صادق ٧ فرمود: مؤمن همواره بين دو ترس گرفتار است: يكى گناهى كه گذشته است و او نمى‌داند كه خداوند در مورد آن گناه با او چه مى‌كند و ديگرى عمرى كه مانده است و او نمى‌داند كه چه چيزى از مهالك را در آن كسب مى‌كند پس مؤمن صبح نمى‌كند مگر با حالت خوف و جز خوف نيز او را اصلاح نخواهد كرد.

١١٣- در مورد قول خداى عزّ و جلّ «و براى آن كس كه از مقام و مرتبه الهى ترسان است دو بهشت خواهد بود»[١]. امام صادق ٧ فرمود: كسى كه بداند خداوند او را مى‌بيند و سخن او را مى‌شنود و اعمال خير و شرّ او را مى‌داند اين آگاهى او را از ارتكاب اعمال زشت باز مى‌دارد پس وى همان كسى است كه از مقام پروردگارش ترسان است و نفس خود را از پيروى خواهش نفسانى باز داشته است.

[١]- الرحمن/ ٤٦.