اميد پايدارى در راه راست و خير از او مى‌رود و زيادى مالش بذل و بخشش مى‌شود و زيادى گفتارش باز داشته مى‌شود، بهره‌اش از دنيا همان طعامى است كه مى‌خورد، در تمام عمرش از علم سير نمى‌شود، ذلّتى كه در راه خدا باشد از عزّتى كه در راه غير خدا باشد نزد او دوست داشتنى‌تر است و فروتنى در نزد او از بلندپايگى محبوبتر است، احسان كمى را كه ديگران انجام مى‌دهند زياد مى‌شمرد و احسان زياد خودش را كم به حساب مى‌آورد و همه مردم را از خود بهتر مى‌بيند و خودش را در نفس خود بدترين مردم مى‌داند و اينها تمام آن خصال است.

٣٣- از امام صادق ٧ روايت است كه فرمود: مؤمن داراى توانايى در ديندارى و ثبات در نرمى و ايمان در يقين و حرص در دريافت دانش و نشاط در هدايت و نيكى در پايدارى و دانش در بردبارى و زيركى در مدارا و سخاوت در مسير حقّ و ميانه‌روى در هنگام ثروتمندى و تحمّل در زمان ندارى و عفو در وقت قدرت و فرمانبردارى خدا در پند و اندرز دادن و باز ايستادن از شهوترانى و پارسايى در هنگام خواهش نفس و حرص در جهاد و نماز در وقت گرفتارى و صبر در سختى است و در فتنه‌ها با وقار و در دشوارى‌ها صبور و در فراخى شكرگزار است و غيبت نمى‌كند و تكبّر نمى‌ورزد و از خويشاوندان نمى‌برد و سستى‌كننده نيست و درشتخوى و خشن نيست و چشمش بر او پيشى نمى‌گيرد (يعنى اين گونه نيست كه ابتدا نگاه كند و سپس از نگاه خود پشيمان شود بلكه از آغاز نگاه نمى‌كند) و شكمش او را رسوا نمى‌كند و عورتش بر او چيره نمى‌شود و بر مردم حسد نمى‌ورزد، سرزنش مى‌شود و سرزنش نمى‌كند و اهل اسراف نيست، ستمديده را يارى مى‌كند و بر بيچاره رحم مى‌آورد، نفس او از او در سختى است و مردم از او در راحتى‌اند، ميل به عزّت و ارجمندى دنيا ندارد و از ذلّت دنيا بيتابى نمى‌كند، مردم مى‌كوشند كه روى آورند و كوشش او در اين است كه به كار خود [و تهذيب نفس خود] مشغول باشد، در بردبارى‌اش كمبودى نيست و در رأى و نظرش سستى راه ندارد و در دينش زيان و خسارت نباشد، كسى را كه از او مشورت خواهد راهنمايى مى‌كند و كسى را كه از او در خواست كمك كند كمك مى‌كند و از فحش و نادانى ترسان است.

٣٤- در حديثى از امير المؤمنين ٧ روايت است كه حضرت از رسول خدا ٦ در مورد اوصاف مؤمن سؤال كرد و پيامبر اكرم ٦ فرمود: بيست خصلت در مؤمن هست كه اگر