على ٧ و ايشان از پيامبر ٦ روايت فرمود كه: زيرك‌ترين زيركان كسى است كه نفس خود را به پاى حساب كشد و براى بعد از مرگ خويش كار كند، مردى عرض كرد: اى امير المؤمنين! چگونه از نفس خود حساب كشد؟ فرمود: هر گاه صبح مى‌كند سپس وارد شب مى‌شود به نفس خود مراجعه كند و بگويد: اى نفس من! اين روزى بود كه بر تو گذشت و ديگر هرگز باز نمى‌گردد و خداوند از تو در باره اين روز مى‌پرسد كه چگونه آن را گذراندى و چه كارى در آن انجام دادى؟ آيا خداوند را ياد كردى يا ستايش نمودى؟ آيا در اين روز نيازهاى مؤمنى را بر آورده ساختى؟ آيا از مؤمنى اندوهش را بر طرف نمودى؟ آيا در نبود مؤمنى در ميان خانواده و فرزندانش او را محافظت كردى؟ آيا بعد از مرگ مؤمنى در ميان بازماندگانش [حقّ‌] او را محفوظ داشتى؟ آيا از غيبت نمودن برادر دينى‌ات دست بر داشتى كه مسلمانى را يارى كرده باشى؟ در اين روز چه كردى؟ پس هر آنچه از خود مى‌داند به ياد آورد پس اگر به ياد آورد كه خيرى از او صادر شده خداوند را سپاس گويد و او را بر توفيقى كه به وى بخشيده تعظيم كند و اگر به ياد آورد كه گناهى يا كوتاهى كردنى از او سر زده از خداوند طلب مغفرت كند و تصميم بگيرد كه ديگر به آن گناه باز نگردد.

٨٦٥- على بن موسى بن طاوس در كتاب «محاسبة النفس» گويد: در حديث نبوى مشهور براى ما نقل شده است كه فرمود: از نفسهايتان حساب بكشيد پيش از آنكه شما را به پاى حساب كشند و آنها را با دقّت بسنجيد پيش از اينكه با دقّت بازرسى شويد و براى روز بزرگ قيامت خود را مهيّا سازيد.

٨٦٦- رسول خدا ٦ فرمود: بنده‌اى مؤمن [حقيقى‌] شمرده نمى‌شود مگر اينكه از نفس خود حساب كشد آن هم حساب كشيدنى كه به مراتب سخت‌تر و دقيقتر از حسابى باشد كه شريك از شريك خود و آقا از بنده خود مى‌كشد.

٨٦٧- امام صادق ٧ از پدر بزرگوارش و ايشان از پدر گرامى‌اش: روايت فرمود:

هيچ روزى بر فرزند آدم نمى‌آيد جز اينكه خطاب به آدمى مى‌گويد: اى فرزند آدم! من روز جديدى هستم و من بر تو گواه و شاهدم پس در من كردار نيكو انجام ده تا من در روز قيامت به نفع تو گواهى دهم زيرا تو پس از اين هرگز مرا نخواهى ديد.

٨٦٨- امام صادق ٧ از پدر بزرگوارش ٧ روايت فرمود: هر گاه شب روى مى‌آورد ندا دهنده‌اى با صدايى كه همه مخلوقات به جز جن و انس آن را مى‌شنوند ندا در مى‌دهد كه: اى فرزند آدم! من مخلوق جديدى هستم، به راستى كه من بر