الآداب الدينية للخزانة المعينية و ترجمه آن (آداب ديني) - الشيخ الطبرسي؛ مترجم احمد عابدي - الصفحة ١٩٩ - تعريف آداب

تعريف آداب‌

از امير مؤمنان على ٧ نقل شده كه فرمودند: «بهترين زيور براى انسان ادب است»، و نيز فرمود: «ادب باعث رشد فهم و ثمر دادن ذهن است».

حفظ حد و اندازه هر چيزى و تجاوز ننمودن از آن را ادب آن چيز گويند.

مثلا زبان انسان بايد چيزى را كه باعث خوارى و ذلت انسان است نگويد بنا بر اين اگر كسى فحش و ناسزا مى‌گويد چون زبان او حدّ و مرز خود را رعايت نكرده از ادب زبان خارج شده و مى‌توان او را بى‌ادب ناميد. اما او بى‌اخلاق يا بد اخلاق نيست.

زبيدى گويد: «حقيقت ادب همان دعا است. سپس گويد استادم از اساتيد خود نقل كرده كه ادب ملكه‌اى است كه صاحب خود را از آنچه ناپسند بوده و باعث خوارى مى‌گردد باز مى‌دارد، فيومى نيز در «المصباح المنير» گويد:

«ادب تمرين دادن نفس به ارزشهاى اخلاقى است. و ابو زيد انصارى گفته است:

هر ورزش پسنديده كه انسان را داراى فضيلتى نمايد ادب ناميده مى‌شود، و كتاب تهذيب نيز شبيه آن را گفته است. و در كتاب التوشيح آمده است كه:

ادب بكارگيرى سخن يا عمل پسنديده است. و نيز بدست آوردن هر چه نيكو شمرده مى‌شود و نيز تعظيم نسبت به افراد برتر، و نرمى نسبت به افراد پايين را ادب گويند. و خفاجى در كتاب عنايه از شرح ادب الكاتب جواليقى نقل كرده است كه از نظر لغت، اخلاق پسنديده و انجام دادن خوبيها را ادب نامند. و در ميان مسلمانان اصطلاح جديد پديد آمده كه به علوم عربى نيز ادب گفته مى‌شود».