برخى مشايخ ما (رضوان اللّه تعالى عليهم) مى‌فرمودند: اگر سائل حوصله بيشترى به خرج مى‌داد و تقاضاى توضيح و بيان بيشتر مى‌كرد، امام (عليه‌السلام) معناى ديگرى، در طول دو معناى سابق، اظهار مى‌داشت.

اين‌گونه تفاسير كه در طول تفسير نخست حاصل مى‌شود، از راه تهذيب نفس و تزكيه به دست مى‌آيد. مفسّر آنچه از اين راه دريافت داشته، ديگر بار به لفظ اظهار مى‌دارد و مستمع آن را مى‌فهمد.

خداى سبحان با برخى سخن مى‌گويد و با عده‌اى حرف نمى‌زند. او كه به همه چيز بينا است: إنّه بكلّ شى‌ءٍ بصير (١)، نظر عنايت و لطف خود را از گروهى باز مى‌گيرد؛ چنان‌كه در قيامت نيز نظر خود را از آنها برگرفته، با آنها حرف نمى‌زند: لايكلّمهم اللّه ولاينظر اليهم يوم القيامه و لايزكّيهم (٢)؛ در روز قيامت با آنها سخن نمى‌گويد، به ايشان نمى‌نگرد و آنها را تزكيه نمى‌كند.

اصحاب خاص حق از گفت‌وگو با خدا بهره مى‌برند و سخن خدا هنگام تلاوت آيات قرآن، در باطن و دل آنها ظهور مى‌نمايد و آنها

______________________________
١- سوره ملك، آيه ١٩.

سوره آل‌عمران، آيه ٧٧.