و انّه فى امّ الكتاب لدينا لعلى حكيم (١)؛ به درستى كه آن در ام‌الكتاب نزد ماست و همين كتاب در نزول به تجلى، به صورت عربى مبينٍ (٢) ظاهر مى‌شود. اين حقيقت در همه مراحلى كه از امّ الكتاب تا عربى مبين، به وساطت فرشتگان، به تجلّى طى مى‌كند، قرآن است، به همين دليل كسى كه با لغت عربى آشناست، در همان محدوده از آن استفاده مى‌كند، و كسى كه به راه نزول قرآن آشنا باشد، از ظاهر به باطن پى‌مى‌برد و از باطن به باطن باطن.

در نظر اهل‌بيت (عليهم‌السلام)، براى قرآن ظاهر و باطنى است و براى باطن آن نيز باطن ديگر، و براى باطن باطن آن نيز بر همين قياس باطنى است. بر اين اساس يكى از روش‌هاى تفسيرى اهل‌بيت (عليهم‌السلام) اظهار و بيان باطن قرآن است، زيرا آنها با بطون قرآن انس كامل دارند و با مسيرى كه قرآن در آن نزول كرده، آشنا هستند، و طى اين راه تا پايان مختص آنهاست؛ ليكن طى برخى مراحل آن، مقدور صاحبدلانى مى‌باشد كه از راه تهذيب، در خدمت قرآن هستند.

چهارم. روش ديگرى كه اهل بيت (عليهم‌السلام) در تفسير قرآن پيموده‌اند و آن را ترويج، بر آن تكيه و شواهد فراوانى براى آن ارائه كرده‌اند، همان‌

______________________________
١- سوره زخرف، آيه ٤.

٢ سوره شعراء، آيه ١٩٥.