وسوسه‌ها نيز چنين است: هوا، هوس و شهوترانى‌هاى گوناگون كه رقيق‌ترين و سبك‌ترين آن در جوانها و سنگين‌ترين آن در سالمندان، به صورت حب جاه و مقام مشاهده مى‌شود، نشانه تأثير سم است.

واپسين عقبه‌اى كه بزرگان سير و سلوك از آن نجات مى‌يابند، «مقام خواهى» يا همين بازيهايى است كه بسيارى به آن گرفتارند. اگر كسى از تعاريف و القابى كه به او مى‌دهند، لذت ببرد، معلوم مى‌شود كه سم در او اثر كرده است. وجود مبارك اميرمؤمنان (عليه‌السلام) در عهدنامه مالك اشتر فرمود: شيطان همواره در پى حمله است: وقتى كسى از تو تعريف مى‌كند، بايد مواظب باشى، چون در خط مقدم آتش شيطان قرار گرفته‌اى. (١) كسى كه با آبروى مسلمانى معامله مى‌كند، از درون آتش مى‌گيرد؛ نه از بيرون. اين شخص ديگر شبها خواب ندارد. هرچه قرص خواب بخورد، باز هم به خواب نمى‌رود. هرچه بستر نرم فراهم كند، باز هم خواب ندارد. زمانى انسان بر تشك نرم مى‌خوابد، و زمانى اين تشك پر از تيغ است. انسان بر روى اين تشك به هر طرف‌

______________________________
١- «إياك و الإعجاب بنفسك و الثقه بما يعجبك منها و حُبّ الاطراء فإن ذلك من‌أوثق فرص الشيطان»؛ نهج البلاغه، نامه ٥٣.