انسان عاقل قواى درونى و رفتارهاى بيرونى خود را عاقلانه تدبير و تنظيم مى‌كند. اگر بخواهيم بدانيم كه امام جماعت درون ما عقل است يا هواى نفس، بايد به اعمال، رفتار و گفتار خود نظرى بيفكنيم؛ يعنى گفتار، رفتار و به طور كلى سيره و سنّت انسان، نشان دهنده امامى است كه در محراب درون او نهادينه شده است.

اگر شخصى حرفِ خوب مى‌زند، كارِ خوب مى‌كند، بدِ كسى را نمى‌خواهد و ظاهر و باطنش يكى است، نشان اين است امام درون او نور است؛ اما اگر كسى كار بدى كرد، دروغ گفت، عشوه‌اى كرد، رشوه‌اى برد يا اختلاس كرد، نشانه آن است كه در درون او، خائنى به امامت رسيده است.

بر اين اساس، اگر اعضا و جوارح سالم بود، امام آنها رو به قبله نماز خوانده است و اگر اعضا و جوارح به فساد آلوده شدند، امام آنها پشت به قبله دارد.

به هر حال، بعضى مختالانه زندگى مى‌كنند؛ نه عاقلانه. در قرآن كريم آمده است: إنّ اللّهَ لا يُحبُّ كُلّ مختالٍ فخور. (١) مختال و متخيل يا كسى كه با خيال زندگى مى‌كند نه عقل، محبوب خدا

______________________________
١- سوره لقمان، آيه ١٨.