گاهى انجام فعل و شدن كارى، پنجاه، هفتاد يا نود درصد هدف است. مى‌گويند شما اين كارها را انجام بدهيد، شايد هدف تأمين شود، زيرا اين پنجاه درصد همه اجزاى علت نيست، بلكه بخشى از آن است؛ براى مثال كسى بر اساس اصول كشاورزى زمين را شُخم زده، بذر افشانى، آبيارى، سمپاشى و ... كرده است، امّا آيا مى‌توان با اطمينان گفت كه همه اينها به بار مى‌نشيند؟! مسلمًا جواب منفى است. اگر كسى بخواهد در اين مورد صحبت كند مى‌گويد: «شايد اين بذرها به بار بنشينند» (مقام فعل)، چون عوامل پيش‌بينى نشده‌اى در راه است كه ممكن است مانع به بار نشستن شود؛ البته خداى سبحان مى‌داند، كدام يك به بار مى‌نشيند و كدام محصولى نمى‌دهد؛ ولى شدن كار را براى ما با «لعلّ» بيان مى‌كند.

براى مثال خداى سبحان مى‌فرمايد: روزه بگيريد تا لعلّكُم تَتّقون (١)؛ اين عبارت معاذ اللّه به معنى شك خدا نيست، بلكه او مى‌داند كه روزه حقيقى تقوا را به همراه دارد؛ ولى اين مسئله كه روزه ما با چه حوادث تلخ و ناگوارى همراه مى‌شود يا اينكه آيا به درجه قبولى مى‌رسد يا خير، به فعل ما مربوط است.

______________________________
١- سوره بقره، آيه ١٨٣.