به فكر تباه كردن خود باشد، زلال باقى مى‌ماند و از بسيارى اسرار آگاه مى‌شود. غذاى حرام، فكر باطل، چاه كندن براى ديگران، زشت گفتن به ديگران و هتك حيثيت ديگران، هم آتش درون است و هم آلوده كننده كوثر جان.

به هر حال، اگر ما از چنين سرمايه‌اى محافظت كنيم، در همه علوم (انسانى و تجربى) كامياب مى‌شويم. از پيامبر اكرم‌صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده است: در شبانه روز، انسان بايد زمان كوتاهى با خود خلوت كند و به حساب خود رسيدگى كند. (١) براى مثال كشاورزى را در نظر بگيريد كه پس از ٤٠ سال تلاش و كوشش، روز درِ انبار را باز كند، چيزى در آن نبيند. آن روز فهميد موشى در انبار بود و همه محصول را برد. وقتى در انبار قفل است و كسى نمى‌تواند از بيرون بدان دستبرد بزند، معلوم مى‌شود كه در درون مشكلى وجود دارد. سخن جناب مولوى اين است: گرنه موشى دزد در انبارِ ماست گندم اعمال چل ساله كجاست (٢) انسان بايد به گونه‌اى زحمت بكشد كه وقتى از او مى‌پرسند «چه دارى؟»، بتواند پاسخ بدهد: خدايا! من اين كارها را براى تو انجام‌

______________________________
١- وسائل الشيعه، ج ١٦، ص ٩٧- ٩٦، باب وجوب محاسبه النفس كل يوم.

٢ مثنوى معنوى، دفتر يكم، بيت ٣٨٢.