يكى از شاگردان آن حضرت، در مورد «ابوالقاسم» كه كنيه پيامبرصلى الله عليه و آله و سلم است، از ايشان پرسيد: چرا پيامبرصلى الله عليه و آله و سلم را ابوالقاسم مى‌نامند؟ امام (عليه‌السلام) فرمود: به دليل اينكه رسول اللّه‌صلى الله عليه و آله و سلم فرزندى به نام قاسم داشت. او عرض كرد: اين را مى‌دانم و بيش از اين براى من بفرماييد و امام در پاسخ مطلبى بيان فرمود كه با سه مقدمه تبيين مى‌شود: الف. حضرت على (عليه‌السلام) شاگرد پيامبر بود و در علوم فراوانى از ايشان استفاده كرد.

ب. رابطه استاد و شاگرد رابطه پدر و فرزند است؛ يعنى شاگرد به منزله فرزند روحانى استاد است، پس امام على (عليه‌السلام) فرزند پيامبر و آن حضرت به منزله پدر ايشان است.

ج. تقسيم بهشت و دوزخ به عهده امام على (عليه‌السلام) است و او به اذن خدا، به جهنم دستور مى‌دهد تا دشمنان او را فرا گيرد و از دوستان او برحذر باشد.

وقتى سؤال كننده به سه مقدمه فوق اذعان نمود، آن‌گاه امام (عليه‌السلام) چنين نتيجه گرفت كه پس على (عليه‌السلام) «قاسم» و پيامبرصلى الله عليه و آله و سلم كه به منزله پدر است، «ابوالقاسم» است. (١) معناى لطيف فوق را كه مرحوم صدوق نقل مى‌كند، نمى‌توان از ظاهر لفظ ابوالقاسم به دست آورد؛ ليكن اين‌

______________________________
١- ر. ك: عيون اخبار الرضا (عليه‌السلام)، ج ٢، ص ٨٥.