نسيم انديشه پرسش و پاسخ ها از آيت الله جوادى آملي - جوادى آملى، عبد الله - الصفحة ١٣٩
صورت آنها در آمده، بايد يادآور شد كه در روايتى آمده است: شيطان به صورت معصوم ظاهر نمىشود (١)؛ امّا مشكل اين است كه اغلب ما امامان معصوم (عليهمالسلام) را نديدهايم و اگر صورتى نورانى در خواب ببينيم كه صاحب آن ادعا كند كه من امام هستم، چگونه او را بشناسيم؟ از كجا معلوم شيطانى كه ادعاى ربوبيت كرده، ادعاى نبوّت و امامت نكند؟! پس اگر كسى در بيدارى يكى از ذوات مقدس معصوم (عليهمالسلام) را ببيند و سپس در خواب، صورتى نورانى مشاهده كند و او را بشناسد، اين خواب صحيح است؛ امّا اگر صورتى ناشناس ادعاى امامت كرد، تشخيص آن مشكل است، چون شخص پيشتر امام را نديده است و شيطان مىتواند با ادعاى دروغ او را بفريبد؛ البته او نمىتواند به شكل امام و معصوم درآيد؛ ولى همانگونه كه ادعاى ربوبيت كرد، ادعاى امامت هم مىكند.
٢١. با توجه به اينكه انسان به صورت فطرى عبادت را دوست دارد، چرا ما از عبادت خود لذت نمىبريم؟ گرايش به خدا فطرى است؛ ولى شهوت و غضب هم، به عنوان ابزار كار در نهاد ما وجود دارد. انسان عاقل اين دو را تعديل مىكند؛
______________________________
١- ر. ك: الامالى (للصدوق)، ص ٦٢؛ بحار الانوار، ج ٥٨، ص ٢٣٤٣٥.