مى‌نويسد: چشمه‌هاى بهشتى تابع مشيت اهل آن است و مانند چشمه‌هاى دنيا نيست تا هرجا چشمه‌اى است، مردم در آنجا جمع شوند. در بهشت جارى شدن چشمه با اراده بهشتيان است و به هر صورتى كه آنها بخواهند، چشمه مى‌جوشد. (١) درخت، ميوه، نهر شراب يا عسل: انهارٌ من خَمرٍ لذّهٍ للشاربين و انهارٌ من عسلٍ مصفّى و لهم فيها من كل الثمرات ... (٢) همه توسط خود بهشتيها جارى مى‌شود.

آنچه انسانهاى عادى در بهشت با قدرت «كُن فيكون» انجام مى‌دهد، اولياى الهى در دنيا انجام مى‌دهند: گوشه بى‌گوشه دل شه رهى است تا به لا شرقى و لا غرب از مهى است (٣) سخن جناب مولوى به اين معنى است كه گوشه دل دل گوشه ندارد چون مجرد است شاهراهى است كه تا «لا شرقى و لا غربى» امتداد دارد؛ يعنى اكنون شما در زمين يا آسمان يا مشرق يا مغرب محصور هستيد؛ امّا گوشه دل بزرگراهى است كه تا لا مكان (لا شرقيه و لا غربيه) امتداد دارد.

______________________________
١- ر. ك: مجمع البيان، ج ١٠- ٩، ص ٦١٦.

٢ سوره‌محمدصلى الله عليه و آله و سلم، آيه ١٥.

٣ مثنوى معنوى، دفتر سوم، بيت ١١٣٨، ص ٣٧٧.