نسيم انديشه پرسش و پاسخ ها از آيت الله جوادى آملي - جوادى آملى، عبد الله - الصفحة ٦٩
است، مرحله وسطى و رقيق شده آن به اوسط مراحل و مرحله نازلتر و رقيقتر آن به پايينترين مراتب مىرسد و از اين طريق در اختيار ديگران قرار مىگيرد.
اگر انسان پس از پى بردن به يك مطلب عقلى و علمى، آن را نازل كرده، به صورت يك كتاب يا مقاله علمى در بياورد، نزول به تجلّى است. مطالب علمى پس از تنزل از ذهن، مانند اشك از بين نمىرود، زيرا در اين صورت، پس از تنزل مطلب، چيزى در قلب و ذهن فرد باقى نخواهد ماند.
هنگام تنزل يك مطلب علمى، نخست در محدوده خيال، براى آن يك مقدمه، چند فصل، و يك خاتمه، و فارسى يا عربى نوشتن آن منظور مىشود. سپس دست به قلم رفته، مقاله يا كتابى تدوين مىگردد يا سخنرانى يا گفتارى در يك مدّت معين ارائه مىشود. اين سخنرانى يا كتاب كه به تجلّى نازل شده، داراى دو طرف است؛ طرفى از آن در معرض شنيدن و ديدن ديگران قرار مىگيرد و طرف ديگر كه صورت بالا و عميق آن است، در ذهن گوينده و نويسنده است و كسى كه آن را شنيده يا مىخواند، گاه از فهم آن و صعود به مقصود بازمىماند و گاه به مقصود گوينده و نويسنده راه مىيابد.
ريشه اصلى قرآن كريم كه به تجلّى تنزّل يافته است، در امّ الكتاب است و خداى سبحان بدينسان از جايگاه آن خبر مىدهد: