الذره أو دونها» (١)؛ خدايا در جهان، احدى از من پست‌تر نيست. اگر بخواهد به زبان كسى كه از سوى او خليفه شده است، حرف بزند، مى‌گويد: مكه و مدينه مال ماست، ما همه اينها را احيا كرديم.

آيه كلّا لو تَعلمون عِلم اليَقين لَتَرونَّ الجَحيم (٢)، به حيات پيش از مرگ مربوط است؛ نه پس از آن، چون پس از مرگ كافران هم مى‌توانند بگويند: رَبّنا ابصرنا و سَمعنا. (٣) كافر جهنم را مى‌بيند؛ ولى در خصوص بهشت، انبيا و اوليا نابيناست. او تنها جهنم را مى‌بيند، چون در دنيا غير از بدى كار ديگرى انجام نداد.

خداوند در باره كسانى كه همه مظاهر حسن و فضيلت، نظير مساجد، مراكز مذهبى، صُحف انبياى الهى و ساير حقايق جهان را ناديده گرفته، باطل و رذيلت را پى‌گرفتند، فرمود: ونَحشره يوم القيامه اعمى (٤)؛ يعنى «اعمى عن الحقّ». او نسبت به حقايق كور است و فقط جهنم را مى‌بيند، پس ديدن جهنم نصيب همه كفار خواهد شد.

بر اين اساس اين بيان كه اگر علم اليقين داشته باشيد، جهنم را

______________________________
١- صحيفه سجاديه، دعاى ٤٧.

٢ سوره تكاثر، آيات ٦- ٥.

٣ سوره سجده، آيه ١٢.

٤- سوره طه، آيه ١٢٤.