هويت» انسان باشد، باقى مى‌ماند كه آن نيز با بحث و درس حاصل نمى‌شود، بلكه با عمل در درون انسان هويت مى‌يابد يا هويت او را مى‌سازد. تنها در اين صورت، ما عالِم مى‌ميريم، عالِم وارد برزخ مى‌شويم، عالِم در قيامت حاضر مى‌شويم و عالِم به بهشت مى‌رويم. به همين دليل در مورد عده‌اى آمده است: «بعثه اللّه يوم القيامه عالماً فقيها» (١)، پس بايد از خلافت طرفى ببنديم، تا چنين علمى بيابيم. خداى سبحان در قرآن كريم به ما امر كرده است: سعى كنيد آنچه براى شما معلوم شده است، مشهود شما شود.

مرحوم علامه طباطبايى (قدس‌سرّه) همواره مى‌فرمود: همه تلاش و كوشش ما اين است كه به معلوم برسيم؛ امّا آنچه نصيب ما مى‌شود، تنها مفاهيمى ذهنى است. اگر معلوم در جايى ظهور كند، آدم باقى نمى‌ماند، چرا كه اگر اين قرآن بر كوه نازل مى‌شد، متلاشى مى‌گرديد: لو انزلنا هذا القرءان على جبلٍ لرأيته خاشعاً متصدعاً من خشيه اللّه و .... (٢) بر اين اساس، هرچه قرآن بر آن صادق است، خواه همه قرآن و خواه يك سوره يا آيه‌اى از آن، اگر بر كوه نازل شود، متلاشى مى‌شود، چنان‌كه خداى سبحان به موسى (عليه‌السلام) رُخى نشان داد: فلمّا تجلّى ربّه‌

______________________________
١- الكافى، ج ١، ص ٤٩.

٢ سوره حشر، آيه ٢١.