مفهوم ذهنى، آفتاب خارجى را براى ذهن ما ترسيم مى‌كند و سپس آن را به كلمه آفتاب يا شمس منتقل مى‌كنيم، پس آنچه تحت عنوان آسمان، زمين، ماه، آفتاب و ... مى‌نگاريم، اسماى اسماءاللّه هستند. (١) بر اين اساس، خداوند «حقايق اسماء» را به انسان كامل نشان داد كه ائمه و همه انبياى الهى (عليهم‌السلام) از اين امتياز برخوردارند؛ البته همه در يك درجه و يكسان نيستند.

بنابراين، چند نكته روشن شد: يك. منظور از «تعليم اسماء» شهود حضورى حقايق است.

دو. «اسماء»، يعنى حقايق الهى كه نشانه‌خداى بى‌نشان هستند.

سه. آدم (عليه‌السلام) در اين آيه، بيانگر انسان كامل است.

هر كس به انسانيت نزديك‌تر شود، به اين صحنه تعليم نزديك‌تر است و اسماى بيشتر و كامل‌ترى به او تعليم مى‌شود.

چهار. «تعليم اسماء» قضيه‌اى تاريخى نيست تا در زمان خاصى تحقق يا پايان يافته باشد، بلكه نشئه‌اى است كه هميشه بوده، هست و خواهد بود. كلاس درسى هميشگى است كه خداى سبحان معلم، و انسان كامل شاگرد، و اسماى حسنى برنامه درسى آن است.

______________________________
١- ر. ك: تسنيم، ج ٣، ص ١٦٨.