مى‌كنند؟ از امام صادق (عليه‌السلام) در همين زمينه مطلب بسيار مناسبى نقل شده است: يكى از شاگردان امام صادق (عليه‌السلام) از ايشان پرسيد: در مورد اعمال ما، فرشتگان آنچه مى‌بينند مى‌نويسند؛ امّا در مورد خاطرات و نيّتهايى كه فقط از دل گذرانده‌ايم و هنوز به لباس عمل در نياورده‌ايم، چگونه عمل مى‌كنند؟ وَ انْ تُبدُوا ما فى أنفسكم أو تُخفُوهُ يُحاسبكُمْ بهِ اللّه (١)؛ در قيامت بايد براى اسرار درونى‌اى كه تا به حال پيش كسى باز نگفته‌ايد، حساب پس بدهيد. فرشتگان چگونه از اين اسرار درونى آگاه مى‌شوند؟ حضرت در پاسخ فرمود: آيا بوى باغ و بستان، با بوى كثافت و گنداب يكى است؟ اگر از كنار باغى پر گل و معطر بگذريد، بوى خوبى احساس مى‌كنيد و چنانچه بوى بد به مشام انسان برسد، مى‌فهمد كه اينجا كثافت و زباله است، پس از بو مى‌توان فهميد كه از كنار باغ مى‌گذريم يا از كنار چاه.

فرشتگان از بوى خوش قلب مؤمن اسرار، نيّت‌ها و اراده خير، طيّب و طاهر او را مى‌شناسند و نيز از بوى بد بعضى، از پليدى درون آنها آگاهى مى‌يابند. (٢) انسان نمى‌تواند در چاه زندگى كند و از بوى آن‌

______________________________
١- سوره بقره، آيه ٢٨٤.

٢ الكافى، ج ٢، ص ٤٢٩.