نيست. ارزشهاى اعتبارى و من و ماهاى زودگذر خيال‌بافى است؛ اگر كسى به اين‌گونه مسائل سرگرم شد و خود را به غير خدا مشغول كرد، مختال است. انسان مختال زندگى و نماز عاقلانه ندارد. نماز عاقلانه روزى كسى است كه در بيرون قواى خود را تطهير كرده باشد. رفتار ناروا، گفتار ناشايست و ... موجب مى‌شود كه ما زندگى و در نتيجه نماز عاقلانه‌اى نداشته باشيم.

اگر انسان تلاش كند، در تمام لحظات زندگى مراقب اعضا، جوارح و انديشه‌هاى خود باشد، قطعاً با حضور قلب بيشترى نماز مى‌گزارد، زيرا حضور قلب در نماز، عصاره و خلاصه حفظ حضور قلب در تمام ساعات زندگى است. كسى كه هر لحظه خود را در محضر خدا مى‌بيند، به راحتى و با حضور قلب كامل به نماز مى‌ايستد؛ اما كسى كه در طول شب و روز، به همه چيز جز خدا فكر مى‌كند، قطعاً نمى‌تواند در نماز حضور قلب داشته باشد.

٢٣. براى اداى بهتر عبادات چه بايد كرد؟ از امام صادق (عليه‌السلام) رسيده است: «ما ضَعُفَ بَدنٌ عمّا قويَتْ عَليهِ النّيّهُ» (١)؛ با اراده قوى، بدن هرگز گرفتار ضعف نمى‌شود. از بين تن و جان، اصالت از آن جان است و بدن نمى‌تواند به صورت مستقيم فتوا

______________________________
١- وسائل الشيعه، ج ١، ص ٥٣.