نسيم انديشه پرسش و پاسخ ها از آيت الله جوادى آملي - جوادى آملى، عبد الله - الصفحة ١٣٧
١٩. چرا نفس بدترين دشمن انسان است؟ بدترين دشمن بودن نفس، دلايل فراوانى دارد: يكم. نفس دشمنى است كه انسان آن را نمىشناسد و در درون ما پنهان است.
دوم. نفس دشمنى قهار و مكار است كه ما را مىبيند و ما او را نمىبينيم.
سوم. دشمنى نفس دائمى است؛ نه موقت.
چهارم. گزيدهترين كالا، يعنى ايمان و عقل ما را از بين مىبرد؛ نه مال يا خانه ما را.
پنجم. با تمام دشمنان ديگر فرق دارد؛ دشمن ما در بيرون يا حيواناتى چون مار، عقرب، گرگ و سگ هستند يا انسان. اگر دشمن از نوع گرگ، مار يا سگ باشد، وقتى انسان چيزى به او بدهد، حد اقل ساعتى از ناحيه او در آرامش است و اگر نظير هيتلر يا صدام باشد، وقتى مقدارى خاك، نفت يا ... به او بدهند، چند روزى از شرّشان راحت مىشود؛ امّا دشمن درون، حتى اگر چيزى هم به او بدهيد، باز لحظهاى آرام نمىشود. اگر به ميل او عمل كنيم و آنچه خواست به او بدهيم، به همان اندازه حمله مىكند و جلوتر مىآيد.