بى‌ارزش است. گريه هم اين‌گونه است: گاه انسان براى مظلوميت امام حسين (عليه‌السلام) گريه مى‌كند. گاهى هم با مارش عزا، بى‌آنكه متوفا را بشناسد، اشك مى‌ريزد كه اشكى كاذب است.

موسيقى ممكن است چنين خطرى داشته باشد؛ يعنى اشكى كاذب به همراه بياورد و ما خيال كنيم كه در عقل عملى ما نرمش ايجاد كرده است. اين مشكل موسيقى‌هاى به اصطلاح عرفانى است. ساير موسيقى‌ها هم مسلماً مخرب و مخدراند و موجب نافرمانى عقل عملى از عقل نظرى مى‌شوند و انسان را در دام گناه مى‌افكنند.

مرحوم الهى قمشه‌اى مى‌فرمود: من شعرى درباره نَيازُردن مور سرودم كه برخى آن را از شعر جناب فردوسى ظريف‌تر مى‌دانند. فردوسى فرموده است: ميازار مورى كه دانه كش است كه جان دارد و جان شيرين خوش است و مرحوم الهى قمشه‌اى مى‌فرمايد: هركس كه دلى دارد يك مور نيازارد كان مور هم از دلبر، دارد اثرى بر دل (١) سپس فرمود: زمانى به خراسان رفته بودم و در آنجا با انجمن ادبى خراسان ملاقاتى داشتم، در آن ديدار دو غزل از خود به آنها تقديم‌

______________________________
١- كليات ديوان حكيم الهى قمشه‌اى، غزل ٢٩٠، ص ٦٧٨.