اين رفتار در روح انسان هم وجود دارد. روح اخلاق خوب و بد، عدل و ظلم، امانت و خيانت، و صدق و كذب را به صورت يكسان تشخيص مى‌دهد؛ اما به همه اينها گرايش يكسان ندارد؛ يعنى به عدل، امانت و صدق گرايش دارد، به همين دليل، وقتى كودكى براى نخستين بار دروغ مى‌گويد، بدنش مى‌لرزد؛ ولى هنگام راستگويى با شجاعت حرف مى‌زند.

براى تنظيم دستگاه بينش و دانش (عقل نظرى)، بايد راههاى برهانى، نظير فلسفه، حكمت، كلام و عرفان را بپيماييم و براى تنظيم گرايش (عقل عملى)، بايد كارهاى عملى را پى‌بگيريم.

«عقل عملى» همه تصميم‌گيريهاى گرايشى انسان را بر عهده دارد و كارهايى نظير عزم، اراده، محبت، اخلاق، نيت و ... را مديريت مى‌كند. اگر اين مدير به درستى تربيت شود، در برابر فتواهاى عقل نظرى خضوع مى‌كند؛ يعنى براى انجام هر كار از عقل نظرى فتوا مى‌گيرد؛ ولى اگر اين مدير به درستى تربيت نشود، خودسرى كرده، از مركز فرهنگى خود كه عقل نظرى و دانش است، استفتا نمى‌كند و به عكس از زيرمجموعه خود كه شهوت و غضب است، نظر مى‌خواهد و بر اساس ميل آنها عمل مى‌كند.

بدين ترتيب، عقل عملى ديگر مدير نيست، بلكه شيطان است. براى آنكه اين مدير هدايت شود، راههاى فراوانى وجود دارد. يكى از