كه پس از گذشت ساليان دراز، همچون انسانى زنده، سالم و بى‌نقص باقى مانده بود. (١) ٧. آيا موسيقى‌هاى عرفانى يا اشعار عارفانه مى‌تواند ما را به خدا نزديك‌تر كند؟ انسان داراى بينش و گرايش است. از نظر بينش و علم، بسيارى افراد امكان ترقى دارند؛ يعنى اين استعداد در ما وجود دارد كه خوب و بد را بفهميم. اين استعداد با درس و بحث شكوفاتر مى‌شود. همه ما در مسئله فهم خوب و بد، در يك مرز مشترك قرار داريم؛ يعنى هم بدها را به خوبى تشخيص مى‌دهيم و هم خوبها را.

اما در حوزه گرايش، ما انسانها در برابر بد و خوب گرايش يكسانى نداريم. ما به كارهاى خوب گرايش كامل داريم و به كارهاى بد هيچ گرايشى نداريم، پس بينش ما به بد و خوب يكسان است؛ اما گرايش ما به آنها اين‌گونه نيست؛ براى مثال ما غذاى خوب و بد يا سودمند و زيانبار را به صورت يكسان تشخيص مى‌دهيم و تشخيص ما درباره هر دو يكسان است؛ اما گرايش دستگاه گوارش ما به هر دو يكسان نيست. دستگاه گوارش غذاى خوب را به راحتى هضم مى‌كند؛ امّا غذاى مسموم را تحمل نكرده، با تهوع پس مى‌زند.

______________________________
١- مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى، ج ٢، ص ٩٨.