را هشت ركعت خوانده است، ولى شك كند كه آيا نماز ظهر را چهار ركعت بجا آورده تا ركعتى كه مشغول خواندن آن است ركعت چهارم نماز عصر باشد يا اينكه نماز ظهر را پنج ركعت خوانده است و ركعتى كه مشغول خواندن آن است ركعت سوم نماز عصر مى‌باشد، بايد نسبت به نماز ظهر بنا را بر صحت بگذارد، چون شك بعد از محل است؛ ولى نسبت به نماز عصر بايد بنا را بر چهار بگذارد، و نماز عصر را سلام دهد، و بعد از آن چهار ركعت به قصد ما فى الذمة بجا آورد.

١٥٥٥- اگر نمازگزار پيش از سلام نماز عشاء بداند كه مجموع نماز مغرب و عشاء را هفت ركعت انجام داده است، ولى نداند كه آيا مغرب را سه ركعت خوانده، تا ركعتى كه مشغول خواندن آن است ركعت چهارم عشاء باشد، يا اينكه مغرب را چهار ركعت خوانده، و ركعتى كه مشغول خواندن آن است ركعت سوم عشاء مى‌باشد، بايد نسبت به نماز مغرب بنا را بر صحت بگذارد، چون شك بعد از محل است؛ و امّا نسبت به عشاء بايد بنا را بر چهار بگذارد، و نماز را سلام دهد، و سپس آن را اعاده كند.

١٥٥٦- اگر نمازگزار يقين كند كه مجموع نماز ظهر و عصر را نه ركعت بجا آورده است، ولى شك كند كه آيا نماز ظهر را يك ركعت زيادتر خوانده است يا نماز عصر را، پس هرگاه يقين و شك بعد از سلام نماز عصر براى او پيدا شده باشند، بايد يك نماز چهار ركعتى به قصد ما فى الذمة بجا آورد؛ ولى اگر يقين و شك پيش از سلام نماز عصر پيدا شده باشند، شك او نسبت به نماز ظهر شك بعد از فراغ است و اعتبار ندارد؛ ولى نسبت به نماز عصر بايد نماز عصر را سلام دهد، و بعد از آن چهار ركعت به قصد ما فى الذمة بجا آورد.

١٥٥٧- اگر نمازگزار يقين كند كه مجموع نماز مغرب و عشاء را هشت ركعت خوانده است، ولى شك كند كه يك ركعت اضافى در نماز مغرب بوده است يا در نماز عشاء، بايد هر دو نماز را اعاده كند، چه شك او بعد از سلام نماز عشاء باشد يا قبل از آن.

١٥٥٨- اگر كسى نماز مغرب را بجا آورد، و بعد يقين كند كه آن را نخوانده است، يا شك كند كه آن را خوانده است يا نه، و دوباره مشغول خواندن نماز مغرب شود، و پيش از سلام متذكر شود كه نماز مغرب را خوانده است، ولى علم اجمالى بر او عارض‌