قرآن يا سند اسلام - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٤ - ٤ تسبيح كائنات

نظريات ذيل داده شده.

١. مراد از تسبيح اشياء حدوث و امكان اشياء و احتياج آنها به اراده حضرت حق مى باشد، زيرا سراسر عالم ماده و امكان در حدوث و بقاء خود طبق قانون فلسفى و كلامى محتاج به افاضه حضرت واجب الوجود است، پس ممكنات آناً فآناً به زبان طبيعت خود خدا را موجود بى نياز و فياض اعلام ميدارند.

٢. چون جهان داراى نظام بديع و واجد آخرين درجه حكمت و اتقان است و هر جزء جهان داراى فوايد بيشمارى است كه دلالت بر علم و قدرت و حكمت بى پايان آفريدگارش مى نمايد و از همين دلالت تعبير به تسبيح شده.

٣. همه ممكنات مسخّر اراده مؤثّر حضرت احديت است و گويا قرآن مجيد تسخير مزبور را به تسبيح بيان داشته است.

به نظر نگارنده اين تفاسير تماماً ناقص است، و عجالتاً دو دليل براى نقص آنها ذكر مى شود.

دليل اول: تسبيح به اين سه معنى براى همه كس معقول و معلوم است در حالى كه قرآن مى فرمايد تسبيح اشياء را شما نميدانيد (وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ) لذا نتيجه مى گيريم تسبيح‌