١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٩ - «معيارهای تضعيف» رجاليان متقدم در حوزه «حديث پژوهی راويان»


ازدیاد اعتماد عمومی بر آن کتاب است. رغبت به کتاب‌های عبید الله بن علی
حلبی، عباس بن ‌هاشم، عبد الله بن مغیره و ... به حدی بوده که در وصفش عباراتی
این چنین آمده است: «روی هذه الکتب کثیر من اصحابنا».[١] شاید متن توصیفی برای کتاب‌های عبد الله بن سنان گویاترین متنی باشد که می‌توان در باره اعتبار کثرت نقل از آثار ارائه داد:

عبد الله بن سنان بن طریف، .... له کتاب الصلاة الذی یعرف بعمل یوم و لیلة و کتاب الصلاة الکبیر و کتاب فی سائر الأبواب من الحلال و الحرام. روی هذه الکتب عنه جماعات من أصحابنا لعظمه فی الطائفة و ثقته و جلالته.[٢]

عبارت پایانی این توصیف به خوبی دلیل نقل‌های گسترده از یک کتاب را برای ما تبیین می‌کند. در مقابل کثرت نقل و شهرت، عدم اقبال به آثار و یا ناشناخته بودن اثر سبب نوعی خرده‌گیری بر آثار است. فهارس‌نگاران این گونه توصیفات را در ترجمه برخی از اصحاب آورده‌اند. نجاشی آثار «علی بن ابی صالح»[٣] و «احمد بن حسین بن عمر»[٤] را نام‌ برده، ولی آنها را ناشناخته می‌داند و به گونه‌ای تضعیف می‌کند.

نجاشی گاه آثاری را _ که خودش ندیده است _ با عباراتی تردید برانگیز بیان می‌دارد. او در این گونه موارد به فهارس‌نگاران پیش از خود اعتماد می‌کند، ولی به خواننده نیز با عباراتی نظیر «و لم ار منها شیئاً» گوشزد می‌کند که خودش این آثار را ندیده است. این عبارات وقتی بیشتر جلب توجه می‌کند که فهرس‌نگاران پیشین کتاب‌های متعددی را به یک نویسنده نسبت داده‌اند. چنین عبارات ابهام‌زایی در باره آثار ابراهیم بن سلیمان مزنی،[٥] احمد بن عبید الله بن خاقان،[٦] احمد بن میثم بن ابی نعیم،[٧] احمد بن محمد بن رباح[٨] و عبد الرحمان بن نجران[٩] مشاهده می‌شود.


[١]. ر.ک: همان، ص٢١٥، ش٥٦١ و ص٢٨٠، ش٧٤١.

[٢]. همان، ص٢١٤، ش٥٥٨.

[٣]. همان، ص٢٥٧، ش٦٧٥.

[٤]. همان، ص٨٣، ش٢٠٠.

[٥]. همان، ص١٥، ش١٤: له کتب ذکرها بعض اصحابنا فی الفهرستات ولم ار منها شیئاً.

[٦]. همان، ص٨٧، ش٢١٣: لم ار هذا الکتاب.

[٧]. همان، ص٨٨، ش٢١٦: له کتب لم ار منها شیئاً.

[٨]. همان، ص٩٢، ش٢٢٩: لم ار من هذه الکتب الا کتاب الصیام حسب.

[٩]. همان، ص٢٣٦ش٦٢٢: له کتب کثیرة، قال ابو العباس: لم ار منها الا کتابه فی البیع و الشراء.