١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧٣ - از خداانگاری امامان تا خداباوری نظاممند؛ بررسی سندی و محتوايی حدیث

امامان: در نظام هدایت هستی منتج خواهد شد.

نتیجه‌

برآیند نهایی بررسی سندی و دلالی حدیث رضوی٧ «الناس عبید لنا ...» را می‌توان در موارد ذیل بیان نمود:

١. با بررسی رجالی و جست و جوی احوال راویان حدیث مورد نظر _ که در دو سند توسط شیخ کلینی و شیخ مفید نقل شده‌اند _ وثاقت و اعتبار راویان، به جز محمد بن جریر طبری، به دلیل عدم تصریح رجال‌شناسان به وثاقت و یا عدم وثاقت وی، مشخص گردید. با توجه به نقل حدیث در کتب معتبر کهن و توسط حدیث‌شناسان متبحری چون شیخ کلینی، شیخ مفید و شیخ طوسی و هم‌چنین تطابق مضمون آن با قرآن و سنت می‌توان به صدور آن توسط امام معصوم٧ اعتماد نمود.

٢. می‌توان هدف سلبی حضرت از صدور این حدیث را مقابله با با دو رویکرد «نگرش خداانگارانه به امامان:» و «نگرش تحقیر گرایانه» دانست.

٣. در نگرش خداانگارانه، ائمه: معبود جهانیان هستند که فضایل ایشان قابل تصور نیست. بدیهی است که این نگرش در تقابل جدی با آموزه‌های قرآنی و سیرۀ امامان: و بدیهیات عقلی قرار دارد.

٤. نگرش تحقیرگرایانه نیز توسط عباسیان و برای تخریب امامان: و علویان در میان مردم شکل گرفت که بر اساس آن، مردم بردۀ علویان محسوب می‌شوند که این امر، موجبات فاصله گرفتن برخی از مردم از ایشان را فراهم نمود.

٥. هدف ایجابی حضرت از صدور حدیث نیز تأکید بر لزوم متابعت از امام است که با جایابی آن در فرهنگ معارف تشیع، به نگرش واسطۀ هدایت بودن ایشان منتهی می‌گردد و بر اساس آن، پس از پیامبر٦ امام عهده‌دار هدایت موجودات است و به جهت عصمتی که خداوند به وی اختصاص داده، لازم الاتباع خواهد بود. بر این دیدگاه ائمه: تأکید کرده و منطبق بر آموزه‌های قرآنی و روایی و دلایل معتبر عقلی است.

کتابنامه

_الإحتجاج علی أهل اللجاج، احمد بن علی طبرسی، تحقیق: محمد باقر خرسان، مشهد: نشر مرتضی‌، ١٤٠٣ق‌.

_إرشاد الطالبین إلی نهج المسترشدین‌، فاضل مقداد، تحقیق: سید مهدی رجایی‌،

_