علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧١ - از خداانگاری امامان تا خداباوری نظاممند؛ بررسی سندی و محتوايی حدیث
معصوم مراجعه نمایند تا معارف الهی از هر گونه تغییر مصون باشد و در غیر این صورت، در قوانین الهی فساد ایجاد خواهد شد.[١] براهین عقلی دیگری مانند «امتناع تسلسل»،[٢] «پیشوایی امام»[٣] و «جانشینی پیامبر٦»[٤] نیز در این زمینه وجود دارد که بررسی آنها در این وسُع نمیگنجد.
٧. در مورد منشأ عصمت امام نیز میتوان به این نکته توجه کرد که عصمت امام از علم الهی نشأت میگیرد که خداوند به بندگان برگزیده خود اختصاص داده است:
«عالِمُ الْغَیبِ فَلا یظْهِرُ عَلی غَیبِهِ أَحَداً * إِلَّا مَنِ ارْتَضی مِنْ رَسُولٍ ...»؛[٥]
دانای غیب او است و هیچ كس را بر اسرار غیبش آگاه نمیسازد، مگر رسولانی كه آنان را برگزیده ...
از منظر شیعه، علم غیب اهل بیت:، علم ذاتی به غیب نیست؛ چنان که علم اکتسابی از جهان خلقت نیز نیست، بلکه علم لدنی است که پیامبر٦ از خدا آموخت و مأمور بود تا به جانشینانش بیاموزد. از این رو، با رحلت پیامبر٦ وحی منقطع شد، اما ارتباط جانشینان آن حضرت از طریق «الهام به قلب» و «تحدیث ملائکه» با عالم بالا همچنان ادامه یافت.[٦] بر اساس علم الهی _ که خداوند در اهل بیت جهت هدایت مردم به ودیعه نهاده است _ ایشان از مضّرات و آثار سوء گناه و اشتباه آگاه میشوند و مرتکب آنها نمیشوند.[٧]
بر اساس مباحث مطرح شده، وجود امام به عنوان جانشین پیامبر٦ در نظام هدایت هستی واجب است و چنین مقام رفیعی اقتضائات مخصوص به خود دارد و محور ویژگیهای امام، عصمت از گناه و اشتباه است که این نکته موجب میگردد تا تبعیت از ایشان واجب گردد.
در ادامه، به بررسی نظریات شارحان حدیث در باره حدیث رضوی٧ موضوع نوشتار
[١]. تقریب المعارف، ص١٥٠.
[٢]. رسائل الشریف المرتضی، ج١، ص٣٢٤.
[٣]. الجمل، ص٧٤.
[٤]. أنوار الملكوت فی شرح الیاقوت، ص٢٠٢.
[٥]. سوره جن، آیه ٢٦- ٢٧.
[٦]. نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن، ص٤٧.
[٧]. أسرار الحكم، ص٤٧٦.