١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧٠ - از خداانگاری امامان تا خداباوری نظاممند؛ بررسی سندی و محتوايی حدیث

 

«قالَ إِنِّی جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیتی‌ قالَ لا ینالُ عَهْدِی الظَّالِمین‌»؛[١]

خداوند به ابراهیم فرمود: «من تو را امام و پیشوای مردم قرار دادم!» ابراهیم عرض كرد: «از دودمان من (نیز امامانی قرار بده!)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمكاران نمی‌رسد!»».

در تبیین آیه آورده‌اند که ظلم، به معنای آن است که چیزی را در غیر از موضعش قرار دهند و مراد از عهد در آیه، امامت است. پس اگر امام، معصوم نباشد، ظالم است و شخص ظالم نمی‌تواند امامت را بر عهده گیرد.[٢]

٦. از نظر براهین عقلی، بر اساس برهان «فلسفه وجودی امام» _ که به عنوان اولین برهان عقلی بر وجوب عصمت امام توسط شیخ صدوق اقامه شده است[٣]_ در هر عصر و دور‌انی باید کسی باشد تا معانی صحیح قرآن و سنت رسول خدا٦ را بیان نماید و لازمۀ چنین کسی، مصون بودن از خطا و اشتباه است.[٤] پس از آنجایی که مردم در فهم حق، برداشت‌های متفاوت و گاه متناقضی دارند، لازم است تا فردی معصوم، آموزه‌های قرآنی و سنت پیامبر٦ را به روشنی تبیین نماید.[٥]

بر اساس برهان «حفظ شریعت» نیز از آنجا که اسلام، آخرین شریعت الهی و ابدی است،[٦] لازم است هر کسی که تا قیامت در جهان وجود دارد، با معارف و احکام آن آشنا شود. پس لازم است که این شریعت، حافظی داشته باشد و چنانچه این حافظ معصوم نباشد، هیچ تضمینی وجود نخواهد داشت تا تغییری در دین به وجود نیاید.[٧] حفظ شریعت یا توسط امام صورت می‌پذیرد و یا امت. اما از آنجا که بر اساس آموزه‌های قرآنی و روایات نبوی٦، امکان اشتباه و خطا در امت وجود دارد، پس لازم است تا امام، به عنوان حافظ شریعت، از هر گونه گناه و اشتباه مصون باشد.[٨]

هم‌چنین، بر اساس برهان «عدل خداوند»، عدل الهی اقتضا دارد تا امت به امامی


[١]. سوره بقره، آیه١٢٤.

[٢]. اللوامع الإلهیة فی المباحث الكلامیة، ص٣٣٢؛ بیان النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی العشر، ص٢٤١.

[٣]. عصمت امام در تاریخ تفکر امامیه، ص١٦٨- ١٧٠.

[٤]. معانی الأخبار، ص١٣٣.

[٥]. أنوار الملكوت فی شرح الیاقوت، ص٢٠٥.

[٦]. تلخیص الشافی، ج‌١، ص١٣٣.

[٧]. الشافی فی الإمامة، ج‌١، ص١٧٩.

[٨]. أنوار الملكوت فی شرح الیاقوت‌، ص٢٠٥.