آنچه در فهم مفهوم الوهیت ره‌گشا است، دقت در نهفته بودن قید «تحیر» در معنای «اله» است[١] و به نظر نگارنده می‌توان از این نکته استفاده نمود که انسان در برابر هر چیزی که احساس تحیر و درماندگی نماید، تعظیم خواهد نمود و به پرستش آن می‌پردازد. بنا بر این، منظور از الوهیت امامان: آن است که غالیان، امامان: را تا درجه خدایی رسانده و پرستیده‌اند.

١-٢. غالیان

غالیان مجموعه‌ای از فرقه‌های منتسب به شیعه هستند که برخی از امامان: را به خداوند شبیه می‌كنند و امامان را از عالم بشریت به الوهیت میل ‌می‌دهند.[٢] غالیان، در ظاهر، به اسلام معتقد بوده، اما به امامان: نسبت الوهیت و نبوت داده و در وصف فضایل آنها از حد مُجاز تجاوز نموده‌اند.[٣] می‌توان خداانگاری امامان:، شریک دانستن امامان: با خداوند در معبودیت، خالقیت و رزاقیت، حلول خداوند در امامان: و یا اتحاد خداوند با ایشان، علم غیب امامان: بدون وحی و الهام الهی، نبوت امامان:، تناسخ ارواح امامان: از برخی به برخی دیگر و کفایت معرفت امامان: از طاعات و تکالیف دینی را به عنوان مهم‌ترین عقاید غالیان برشمرد.[٤]

از نظر شهید سید محمد باقر صدر، مراتب غلو شامل مراتب زیر است:

_ «غلو در مرتبه الوهیت و خداوندی»، بدین معنا که شخصی که غلو در باره او
صورت می‌گیرد، خداوند است و در بعضی موارد، شخص غلو شده، شریک خداوند محسوب شود؛

_ «غلو در مرتبه نبوت»، بدین معنا که شخص غلو شده نسبت به پیامبر از مقام والاتر و برتری برخوردار بوده و به مثابه حلقۀ ارتباطی بین خداوند و پیامبر قلمداد می‌شود؛

_ «غلو در خصوصیتی از خصوصیات مرتبط با صفات و افعال خداوند»، به معنای نسبت دادن صفت یا فعلی خداوندی به شخصی است که در آن حد و اندازه نیست.[٥]

منظور از خداانگاری در این متن، غلو در مرتبه الوهیت و خداوندی است.

[١]. التحقیق فی كلمات القرآن الكریم‌، ج١، ص١٢١.

[٢]. فرهنگ فرق اسلامی،‌ ص٧٧.

[٣]. تصحیح اعتقادات الإمامیه، ص١٣١.

[٤]. بحار الانوار، ج٢٥، ص٣٤٦.

[٥]. بحوث فی شرح عروة الوثقی، ج٣، ص٣٨٤-٣٨٥.